{"id":2931,"date":"2024-01-22T16:00:47","date_gmt":"2024-01-22T15:00:47","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/?p=2931"},"modified":"2024-01-22T16:04:22","modified_gmt":"2024-01-22T15:04:22","slug":"guatemala-100-eguneko-sokatira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/","title":{"rendered":"Guatemala, 100 eguneko sokatira"},"content":{"rendered":"<p>Bernardo Ar\u00e9valo de Le\u00f3nek Guatemalako presidente kargua hartu du. Hauteskundeak irabazi dituena presidente izendatzea ez litzateke albiste izango kasik, baina Guatemala ustelean bai. 100 bat egunez, krimen antolatuarekin lotutako estatuko indar ustelak beren pribilegioak babesten saiatu dira, edozein preziotan. Guatemala &#8220;erregimen hibrido&#8221; gisa sailkatu izan da luzaroan: ezaugarri \u201cdemokratiko eta autoritarioen\u201d nahasketa gisa.<!--more--><\/p>\n<p>Duela urtebete, Ar\u00e9valo ezezaguna zen. Ez zen inkestetan ere agertzen. Movimiento Semilla alderdi sozialdemokrataren sortzaileetakoa eta hautagaia zen. 2015eko ustelkeriaren aurkako protesta orokorren giroan jaio zen Semilla. Hain zuzen ere, azken urteetan Guatemala gobernatu duen kasta politiko ustelaren parte ez izateak eragin ditu, Ar\u00e9valok abuztuan hauteskundeak irabazi zituenetik, presidente kargura ez heltzeko saiakera ia sinestezinak.<\/p>\n<p>Ar\u00e9valoren garaipena ustekabekoa izan zen. Elitearen gustukoak ez ziren beste hautagaiak lehen itzuliaren aurretik deskalifikatu zituzten, aldaketaren aldeko jendearen itxaropena txikia zen. Baina Ar\u00e9valok bigarren itzulira pasatzea lortu zuenean, igoera geldiezina izan zen, eta horrekin batera l<em>awfarea<\/em>ren hasiera. Are gehiago, bigarren itzulia baino egun batzuk lehenago, bera hiltzeko plan bat atera zen argitara, estatuko indarren eta paramilitarren parte-hartzearekin.<\/p>\n<p>Consuelo Porras Argueta fiskal nagusiak, AEBetan ustelkeriagatik zigortutako funtzionarioak, Semillaren aurkako ikerketa abiatu zuen, inskripzio prozesuan irregulartasunak egin zituelakoan. Ondoren, alderdi politikoa bertan behera uzteko agindu zuen. Hala ere, Konstituzio Auzitegiak agindua blokeatu zuen eta bigarren itzuliak aurrera jarraitu zuen. Ar\u00e9valok botoen %58 lortu zituen, eta hautagai ofizialistak, berriz, %37,2. Berehala hasi ziren bere inbestidura eragozteko ahaleginak. Herritarren protesta artean, Konstituzio Auzitegiak eskuineko sektoreen helegiteak jasotzen eta baztertzen jarraitu zuen, Ar\u00e9valok hilaren 15ean karguaz jabetu arte.<\/p>\n<p><strong>Eta jatorrizko herritarrak?<br \/>\n<\/strong>Guatemalan herritarren %44k bere burua \u201cindigenatzat\u201d dauka, baina Kongresuan ez dago indigenarik (Sonia Guti\u00e9rrez ezkertiarra izan ezik). Ollantay Illamn\u00e1 blogean dioten bezala, Semillak ez du nazio aniztasunaren aldeko apusturik egiten, ez dute irabazi jatorrizkoekin batera borroka egiteagatik, ustelkeriaren aurkako borroka zorrotza abiatzeagatik baizik. Baina arazoa da borroka hori askotan ustelek beraiek edo pribilegiatuek gorpuztu dutela.<\/p>\n<p>Gauzak horrela, Luis E. Sabini Fern\u00e1ndez kazetariaren arabera, egun Guatemalan hiru &#8220;aktore&#8221; daude aurrez aurre. Lehena oligarkia zaharra da \u2013lehen hispanista zena orain estatubatuarzalea\u2013, maien eta kitxeen gainetik bizi dena bere pribilegio-sareei esker. Bigarren aktorea indigenak dira, beren eskubideak zabaltzeko borrokan mobilizatuta daudenak, lurrak defendatzen ari direnak oligarkia zaharraren indarkeriari aurre eginez. Eta hirugarrena, Semilla da, lehen aktorearen etsai amorratua. Baina, jatorrizko herriekin zer harreman duen ikusteko dago.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bernardo Ar\u00e9valo de Le\u00f3nek Guatemalako presidente kargua hartu du. Hauteskundeak irabazi dituena presidente izendatzea ez litzateke albiste izango kasik, baina Guatemala ustelean bai. 100 bat egunez, krimen antolatuarekin lotutako estatuko indar ustelak beren pribilegioak babesten saiatu dira, edozein preziotan. Guatemala [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":2935,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"image","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-2931","post","type-post","status-publish","format-image","has-post-thumbnail","hentry","category-analisiak","post_format-post-format-image"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Guatemala, 100 eguneko sokatira<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Guatemala, 100 eguneko sokatira\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bernardo Ar\u00e9valo de Le\u00f3nek Guatemalako presidente kargua hartu du. Hauteskundeak irabazi dituena presidente izendatzea ez litzateke albiste izango kasik, baina Guatemala ustelean bai. 100 bat egunez, krimen antolatuarekin lotutako estatuko indar ustelak beren pribilegioak babesten saiatu dira, edozein preziotan. Guatemala [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Begizta\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/axierl\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-01-22T15:00:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-01-22T15:04:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/01\/guatemala-universal.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Axier Lopez\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@axierL\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Axier Lopez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/\"},\"author\":{\"name\":\"Axier Lopez\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312\"},\"headline\":\"Guatemala, 100 eguneko sokatira\",\"datePublished\":\"2024-01-22T15:00:47+00:00\",\"dateModified\":\"2024-01-22T15:04:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/\"},\"wordCount\":378,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/01\/guatemala-universal.jpg\",\"articleSection\":[\"Analisiak\"],\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/\",\"name\":\"Guatemala, 100 eguneko sokatira\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/01\/guatemala-universal.jpg\",\"datePublished\":\"2024-01-22T15:00:47+00:00\",\"dateModified\":\"2024-01-22T15:04:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/01\/guatemala-universal.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/01\/guatemala-universal.jpg\",\"width\":1200,\"height\":800,\"caption\":\"Argazkia: Ar\u00e9valo presidentea, erdian. El Universal\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Guatemala, 100 eguneko sokatira\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#website\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/\",\"name\":\"Begizta\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312\",\"name\":\"Axier Lopez\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b0d64d05f6b2b0dac45a5489a5121f8b51aa6cc0b423dcbf558719a94bacff56?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b0d64d05f6b2b0dac45a5489a5121f8b51aa6cc0b423dcbf558719a94bacff56?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Axier Lopez\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/www.begizta.net\",\"https:\/\/www.facebook.com\/axierl\/\",\"https:\/\/x.com\/axierL\"],\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/author\/axier\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Guatemala, 100 eguneko sokatira","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Guatemala, 100 eguneko sokatira","og_description":"Bernardo Ar\u00e9valo de Le\u00f3nek Guatemalako presidente kargua hartu du. Hauteskundeak irabazi dituena presidente izendatzea ez litzateke albiste izango kasik, baina Guatemala ustelean bai. 100 bat egunez, krimen antolatuarekin lotutako estatuko indar ustelak beren pribilegioak babesten saiatu dira, edozein preziotan. Guatemala [&hellip;]","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/","og_site_name":"Begizta","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/axierl\/","article_published_time":"2024-01-22T15:00:47+00:00","article_modified_time":"2024-01-22T15:04:22+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":800,"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/01\/guatemala-universal.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Axier Lopez","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@axierL","twitter_misc":{"Written by":"Axier Lopez","Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/"},"author":{"name":"Axier Lopez","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312"},"headline":"Guatemala, 100 eguneko sokatira","datePublished":"2024-01-22T15:00:47+00:00","dateModified":"2024-01-22T15:04:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/"},"wordCount":378,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/01\/guatemala-universal.jpg","articleSection":["Analisiak"],"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/","name":"Guatemala, 100 eguneko sokatira","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/01\/guatemala-universal.jpg","datePublished":"2024-01-22T15:00:47+00:00","dateModified":"2024-01-22T15:04:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#primaryimage","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/01\/guatemala-universal.jpg","contentUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/01\/guatemala-universal.jpg","width":1200,"height":800,"caption":"Argazkia: Ar\u00e9valo presidentea, erdian. El Universal"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/01\/22\/guatemala-100-eguneko-sokatira\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Guatemala, 100 eguneko sokatira"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/","name":"Begizta","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312","name":"Axier Lopez","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b0d64d05f6b2b0dac45a5489a5121f8b51aa6cc0b423dcbf558719a94bacff56?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b0d64d05f6b2b0dac45a5489a5121f8b51aa6cc0b423dcbf558719a94bacff56?s=96&d=mm&r=g","caption":"Axier Lopez"},"sameAs":["http:\/\/www.begizta.net","https:\/\/www.facebook.com\/axierl\/","https:\/\/x.com\/axierL"],"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/author\/axier\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2931","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2931"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2931\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2934,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2931\/revisions\/2934"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2935"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2931"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2931"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2931"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}