{"id":3037,"date":"2024-10-21T13:26:44","date_gmt":"2024-10-21T12:26:44","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/?p=3037"},"modified":"2024-10-21T13:26:44","modified_gmt":"2024-10-21T12:26:44","slug":"erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/","title":{"rendered":"Erro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan"},"content":{"rendered":"

Aurtengo Ekonomiako Nobel Saria AEBetako Massachusettseko Teknologia Institutuko Daron Acemoglu eta Simon Johnson eta Chicagoko Unibertsitateko James Robinsoni eman diete. Erakunde publikoen kalitateak oparotasun ekonomikoan duen eraginaren kausazko frogak aurkezteagatik irabazi dute saria.<\/p>\n

Hiru akademikoen lanean aztertu dute hainbat estatutako erakunde publikoek izan duten garapena, eta haien ondorio argienetako bat honako hau izan da: egungo oparotasun ekonomikoaren maila XIV. mendean kolonialismo europarraren hasieran izandako bizi-baldintzei lotuta dagoela. Beren hipotesiaren arabera, urrunetik heldutako kolonoentzat lurraldea zenbat eta aberatsago eta bizitzeko desegokiagoa izan, orduan eta interes handiagoa zuten potentzia kolonialek hango aberastasunak modu basatian lapurtzeko eta arpilatzeko, eta, horretarako, demokratikotzat har genitzakeen sistema edo neurri oro baztertzen zuten erakundeak inposatu zituzten. Hau da, erakundeak eraiki zituzten han bizi ziren pertsonak kontuan hartu gabe. Horren ondorioz, kalitate eskaseko erakundeak sortu ziren garai kolonialean, eta independentzia politikoa lortu zutenean ere, eredu horrek indarrean jarraitu zuen, kolonia ohi horietan gaur egun oro har dagoen egoera ekonomiko txarraren aurrekari. Horren guztiaren arrazoia da \u2013 eta hori da nobel saridunek jorratu duten beste esparru bat\u2013 erakunde publikoek beren iraunkortasuna bermatzeko baldintzak ziklikoki sortzen dituztela.<\/p>\n

Aldiz, azpimarratu dutenez, leku bizigarrienetan eta gutxien garatutakoetan, ez zituzten baliabideak masiboki lapurtu, finkatu egin ziren eta aberastasuna sortzen saiatu ziren. Hala, han bizitzen geratu zirenen mesedera egokitutako erakunde demokratikoagoak ezarri zituzten, berekoikeriaz jakina.<\/p>\n

Ikertzaileek datu historikoei erreparatu diete. Adibidez, Europako potentzia kolonialen \u201cinbertsio handi bat\u201d izan zela ondorioztatu dute XVI. mende hasieran urbanizatuenak eta dentsitate handienekoak ziren tokietan, eta horiek 1995. urtean pobreenak bihurtu ziren.<\/p>\n

Erakundeen sustrai kolonialak aztertzea egungo mundu asimetrikoaren kausak eta ondorioak argitzeko baliagarria da. Kolonialismoak ez du formalki indarrean jarraitzen, baina bai haren funtsa: gutxiengoaren interesen mesederako garapen ekonomiko, politiko eta kulturala, gehiengoa bizi-baldintza okerragoetara kondenatzen jarraitzen duena, jatorria eta larruazalaren kolorearen arabera.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aurtengo Ekonomiako Nobel Saria AEBetako Massachusettseko Teknologia Institutuko Daron Acemoglu eta Simon Johnson eta Chicagoko Unibertsitateko James Robinsoni eman diete. Erakunde publikoen kalitateak oparotasun ekonomikoan duen eraginaren kausazko frogak aurkezteagatik irabazi dute saria.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3038,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"image","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-3037","post","type-post","status-publish","format-image","has-post-thumbnail","hentry","category-analisiak","post_format-post-format-image"],"yoast_head":"\nErro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Erro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Aurtengo Ekonomiako Nobel Saria AEBetako Massachusettseko Teknologia Institutuko Daron Acemoglu eta Simon Johnson eta Chicagoko Unibertsitateko James Robinsoni eman diete. Erakunde publikoen kalitateak oparotasun ekonomikoan duen eraginaren kausazko frogak aurkezteagatik irabazi dute saria.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Begizta\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/axierl\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-10-21T12:26:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/10\/nobel-saridunak.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"675\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Axier Lopez\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@axierL\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Axier Lopez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/\"},\"author\":{\"name\":\"Axier Lopez\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312\"},\"headline\":\"Erro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan\",\"datePublished\":\"2024-10-21T12:26:44+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/\"},\"wordCount\":289,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/10\/nobel-saridunak.jpg\",\"articleSection\":[\"Analisiak\"],\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/\",\"name\":\"Erro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/10\/nobel-saridunak.jpg\",\"datePublished\":\"2024-10-21T12:26:44+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/10\/nobel-saridunak.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/10\/nobel-saridunak.jpg\",\"width\":1200,\"height\":675},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Erro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#website\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/\",\"name\":\"Begizta\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312\",\"name\":\"Axier Lopez\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b0d64d05f6b2b0dac45a5489a5121f8b51aa6cc0b423dcbf558719a94bacff56?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b0d64d05f6b2b0dac45a5489a5121f8b51aa6cc0b423dcbf558719a94bacff56?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Axier Lopez\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/www.begizta.net\",\"https:\/\/www.facebook.com\/axierl\/\",\"https:\/\/x.com\/axierL\"],\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/author\/axier\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Erro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Erro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan","og_description":"Aurtengo Ekonomiako Nobel Saria AEBetako Massachusettseko Teknologia Institutuko Daron Acemoglu eta Simon Johnson eta Chicagoko Unibertsitateko James Robinsoni eman diete. Erakunde publikoen kalitateak oparotasun ekonomikoan duen eraginaren kausazko frogak aurkezteagatik irabazi dute saria.","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/","og_site_name":"Begizta","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/axierl\/","article_published_time":"2024-10-21T12:26:44+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":675,"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/10\/nobel-saridunak.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Axier Lopez","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@axierL","twitter_misc":{"Written by":"Axier Lopez","Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/"},"author":{"name":"Axier Lopez","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312"},"headline":"Erro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan","datePublished":"2024-10-21T12:26:44+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/"},"wordCount":289,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/10\/nobel-saridunak.jpg","articleSection":["Analisiak"],"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/","name":"Erro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/10\/nobel-saridunak.jpg","datePublished":"2024-10-21T12:26:44+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#primaryimage","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/10\/nobel-saridunak.jpg","contentUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2024\/10\/nobel-saridunak.jpg","width":1200,"height":675},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/2024\/10\/21\/erro-kolonialen-itzal-luzea-erakunde-publikoetan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Erro kolonialen itzal luzea erakunde publikoetan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/","name":"Begizta","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/9e2a8b7a5dd8d23cafac3f33d15f8312","name":"Axier Lopez","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b0d64d05f6b2b0dac45a5489a5121f8b51aa6cc0b423dcbf558719a94bacff56?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b0d64d05f6b2b0dac45a5489a5121f8b51aa6cc0b423dcbf558719a94bacff56?s=96&d=mm&r=g","caption":"Axier Lopez"},"sameAs":["http:\/\/www.begizta.net","https:\/\/www.facebook.com\/axierl\/","https:\/\/x.com\/axierL"],"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/author\/axier\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3037","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3037"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3037\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3039,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3037\/revisions\/3039"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3038"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3037"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3037"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/begizta\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3037"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}