{"id":1398,"date":"2021-03-26T12:16:53","date_gmt":"2021-03-26T11:16:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.argia.eus\/blogak\/dabid-martinez\/?p=1398"},"modified":"2021-03-26T12:16:53","modified_gmt":"2021-03-26T11:16:53","slug":"zientziaren-copyrighta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/","title":{"rendered":"Zientziaren copyrighta"},"content":{"rendered":"\n\t\t\t\t\n<p>Ukaezina da historiaren puntu batean gaudela, non, nire ustez, ezinbestekoa zaigun gauza bakarra baitago: zientzia. Eta inork ez dezala zalantza minimorik izan: psikologia barne hartzen dut. COVID-19aren pandemiatik atera nahi badugu, zientzia behar dugu. Baina zientzia librea.<\/p>\n\n\n\n<p>Badakizue zeintzuk diren behar ez ditugun gauzetako bi? Etxeratze agindua eta polizia.<\/p>\n\n\n\n<p>Duela urte gutxi hasi nintzen Kropotkin irakurtzen, baina esan behar dizuet niretzat irakurketa benetan errebelatzailea izan dela. Gaur egun lortzen ditugun lorpenak, edozein eremutan, beste pertsona askok gizartearen izenean iraganean lortu zituzten lorpenen eraginez datoz. Kropotkinen kosmobisio horrek etorkizunean ideiak askeak izan behar dutela azaltzeko balio dit. Are gehiago, aspaldidanik aske izan beharko luketela. Baina egungo egoeran, berebiziko garrantzia du zientzia iraganeko oztopoetatik askatzea.<\/p>\n\n\n\n<p>Eta oztopo horiei buruz badakigu zerbait software librearen komunitatean. Horregatik animatu naiz panfleto hau idaztera.<\/p>\n\n\n\n<p>Ez dut gehiegi luzatu nahi azalpena. Beraz zuenean ondoriora: software librearen ideia askatzaileek, software-patenteen beharrik ezari dagokionez, niri behintzat, patenteak gizarteko oztoporik handienetako bat direla ondorioztatzeko balio didate. Richard M. Stallmanek idatzi zuenez, &#8220;Software proiektu baterako, software patenteak lurreko minen baliokideak dira: diseinuari buruz hartzen den erabaki bakoitzak proiektua suntsi dezakeen patente batekin estropezu egiteko arriskua dakar&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Pandemiaren gaur egungo egoerara itzuliz, iruditzen zait proiektu zientifiko bat aurrera eramateak ideia desberdineko batasun konplexu bat behar dela. Litekeena da ideia horietako asko patentatuta egotea. Kasu horretan, patentea abokatu-armada batekin baliogabetzen saia zaitezke. Eta horrek ez zaitu bide onean jarriko. Badira inozoak patenteek berrikuntza sustatzen dutela defendatzen dutenak, halako anormalidaderik! Sortzaileak bakarrik saritzen dituzten patenteak, urte askoan beren asmakuntzen gaineko legezko monopolioa emanez, asmakizun berriak bultzatzeko modurik onena al dira? Begi bistakoa da ezetz. Jabetza intelektualeko eskubideek zikindutako iragana (eta oraina) baitute.<\/p>\n\n\n\n<p>COVID-19aren txertoak, medikamentuak eta diagnostikoak munduko pertsona guztiengana iristea nahi badugu, ezinbestekoa da patente medikorik ez egotea. Ez pandemian bakarrik, batzuek proposatzen duten bezala, patente sistema, gizartearen mesedetan, betirako suntsitzea baizik. Egungo patenteak kendu gabe, txertoak ez dira merkeak izango eta ezin izango dira mundu osora iritsi.<\/p>\n\n\n\n<p>Osasuna ez da negozio bat, eskubide unibertsal bat baizik. Eta\npertsonen bizitza da BETI garrantzitsuena. Miserable batek bakarrik\nezkuta dezake bere burua patente medikoetan, etika eta enpatia falta\nnabarmena agerian utziz.<\/p>\n\n\n\n<p>Ez da nire gaurko asmoa software libreko ereduen abantailak agerian uztea, baina adierazi nahi dut erabiltzaileez gain, Administrazio Publikoak eta enpresak direla, iturburu-kodea libreki ikuskatu, aldatu eta birbanatu dezaketen aplikazioak edukitzeagatik onura gehien atera dezaketenak. Zientziak gauza bera egitea behar dugu (iturburu-kodea libreki ikuskatu, aldatu eta birbanatu).<\/p>\n\n\n\n<p>Eta orain behar dugu, bihar berandu izango delako.<\/p>\n\n\n<hr>\n\n\n<p>Hizkera panfletariotik haratago joan nahi duenarentzat:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.gnu.org\/philosophy\/fsfs\/free_software.es.pdf\" target=\"_blank\">Software libre para una sociedad libre<\/a> (Bereziki: 4, 12, 13, 14 eta 20 artikuluak), Richard M. Stallman.<\/li><li>\u00bfPor qu\u00e9 Marx no habl\u00f3 de copyright? La propiedad intelectual y sus revoluciones, David Garc\u00eda Aristegui, 9788494270833.<\/li><li><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/es\/2016\/04\/25\/espanol\/cuando-las-patentes-obstaculizan-la-lucha-contra-las-enfermedades-y-el-cambio-climatico.html\" target=\"_blank\">Cuando las patentes obstaculizan la lucha contra las enfermedades y el cambio clim\u00e1tico<\/a>, NYT.<\/li><li><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.fsf.org\/news\/new-documentary-film-patent-absurdity\" target=\"_blank\">Patent Absurdity: how software patents broke the system<\/a>, Luca Lucarini (beste askoren artean).<\/li><li><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.rtve.es\/television\/20141113\/documentos-tv-guerra-patentes\/1046703.shtml\" target=\"_blank\">La guerra de las patentes<\/a>, Documentos TV.<\/li><\/ul>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ukaezina da historiaren puntu batean gaudela, non, nire ustez, ezinbestekoa zaigun gauza bakarra baitago: zientzia. Eta inork ez dezala zalantza minimorik izan: psikologia barne hartzen dut. COVID-19aren pandemiatik atera nahi badugu, zientzia behar dugu. Baina zientzia librea. Badakizue zeintzuk diren behar ez ditugun gauzetako bi? Etxeratze agindua eta polizia. Duela urte gutxi hasi nintzen Kropotkin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":102,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[15,55,66],"class_list":["post-1398","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gogoetak","tag-covid19","tag-software-librea","tag-zientzia-librea"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Zientziaren copyrighta - Leihotik ihesi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zientziaren copyrighta - Leihotik ihesi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ukaezina da historiaren puntu batean gaudela, non, nire ustez, ezinbestekoa zaigun gauza bakarra baitago: zientzia. Eta inork ez dezala zalantza minimorik izan: psikologia barne hartzen dut. COVID-19aren pandemiatik atera nahi badugu, zientzia behar dugu. Baina zientzia librea. Badakizue zeintzuk diren behar ez ditugun gauzetako bi? Etxeratze agindua eta polizia. Duela urte gutxi hasi nintzen Kropotkin [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Leihotik ihesi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-03-26T11:16:53+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Dabid Martinez\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Dabid Martinez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/2021\\\/03\\\/26\\\/zientziaren-copyrighta\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/2021\\\/03\\\/26\\\/zientziaren-copyrighta\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Dabid Martinez\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9aa849d5e68356edab215d7aa45bd0fa\"},\"headline\":\"Zientziaren copyrighta\",\"datePublished\":\"2021-03-26T11:16:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/2021\\\/03\\\/26\\\/zientziaren-copyrighta\\\/\"},\"wordCount\":475,\"commentCount\":0,\"keywords\":[\"covid19\",\"software librea\",\"zientzia librea\"],\"articleSection\":[\"Gogoetak\"],\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/2021\\\/03\\\/26\\\/zientziaren-copyrighta\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/2021\\\/03\\\/26\\\/zientziaren-copyrighta\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/2021\\\/03\\\/26\\\/zientziaren-copyrighta\\\/\",\"name\":\"Zientziaren copyrighta - Leihotik ihesi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2021-03-26T11:16:53+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9aa849d5e68356edab215d7aa45bd0fa\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/2021\\\/03\\\/26\\\/zientziaren-copyrighta\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/2021\\\/03\\\/26\\\/zientziaren-copyrighta\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/2021\\\/03\\\/26\\\/zientziaren-copyrighta\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Zientziaren copyrighta\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/\",\"name\":\"Leihotik ihesi\",\"description\":\"Ez da teknologia albistegi bat\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9aa849d5e68356edab215d7aa45bd0fa\",\"name\":\"Dabid Martinez\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a4f46fac451ea98574c34991c2941394eb516cf624293ead0cab78ed53bea3ba?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a4f46fac451ea98574c34991c2941394eb516cf624293ead0cab78ed53bea3ba?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a4f46fac451ea98574c34991c2941394eb516cf624293ead0cab78ed53bea3ba?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Dabid Martinez\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/dabid-martinez\\\/author\\\/dabid-martinez\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zientziaren copyrighta - Leihotik ihesi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Zientziaren copyrighta - Leihotik ihesi","og_description":"Ukaezina da historiaren puntu batean gaudela, non, nire ustez, ezinbestekoa zaigun gauza bakarra baitago: zientzia. Eta inork ez dezala zalantza minimorik izan: psikologia barne hartzen dut. COVID-19aren pandemiatik atera nahi badugu, zientzia behar dugu. Baina zientzia librea. Badakizue zeintzuk diren behar ez ditugun gauzetako bi? Etxeratze agindua eta polizia. Duela urte gutxi hasi nintzen Kropotkin [&hellip;]","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/","og_site_name":"Leihotik ihesi","article_published_time":"2021-03-26T11:16:53+00:00","author":"Dabid Martinez","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Dabid Martinez","Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/"},"author":{"name":"Dabid Martinez","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/#\/schema\/person\/9aa849d5e68356edab215d7aa45bd0fa"},"headline":"Zientziaren copyrighta","datePublished":"2021-03-26T11:16:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/"},"wordCount":475,"commentCount":0,"keywords":["covid19","software librea","zientzia librea"],"articleSection":["Gogoetak"],"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/","name":"Zientziaren copyrighta - Leihotik ihesi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/#website"},"datePublished":"2021-03-26T11:16:53+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/#\/schema\/person\/9aa849d5e68356edab215d7aa45bd0fa"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/2021\/03\/26\/zientziaren-copyrighta\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zientziaren copyrighta"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/","name":"Leihotik ihesi","description":"Ez da teknologia albistegi bat","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/#\/schema\/person\/9aa849d5e68356edab215d7aa45bd0fa","name":"Dabid Martinez","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a4f46fac451ea98574c34991c2941394eb516cf624293ead0cab78ed53bea3ba?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a4f46fac451ea98574c34991c2941394eb516cf624293ead0cab78ed53bea3ba?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a4f46fac451ea98574c34991c2941394eb516cf624293ead0cab78ed53bea3ba?s=96&d=mm&r=g","caption":"Dabid Martinez"},"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/author\/dabid-martinez\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/wp-json\/wp\/v2\/users\/102"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1398"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1398\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/dabid-martinez\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}