{"id":304,"date":"2014-05-15T07:30:34","date_gmt":"2014-05-15T05:30:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.argia.eus\/blogak\/ibon-larrazabal\/?p=304"},"modified":"2014-05-15T07:30:34","modified_gmt":"2014-05-15T05:30:34","slug":"ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/","title":{"rendered":"Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren &#8220;gabon argiztapena&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=a-Vy7NZTGos<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;font-family: Calibri;font-size: medium\">Aurreko bideoan ikus daitekeen eta hemen azalduko dugun fenomenoa, egun, munduko bi bazterretan soilik ezagutzen da, elkarrengandik erabat urrun daudenak izan ere: milaka ipurtargik aldi berean, zehazki sinkronizaturik, euren argiak pizten eta itzaltzen dituzte, gabon garaian hirietako kaleak apaintzen dituzten argien antzeko ikuskizun bat eskainiz, baina kasu honetan jatorri guztiz naturala duena.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;font-family: Calibri;font-size: medium\">Fenomeno hau gertatzen den lekuetako bat Asiako hego ekialdea da. Honen inguruan mendebaldeko zientziarentzat lekukotza eman zuen lehenengoa Engelbert Kaempfer zientzialari holandarra izan zen, 1.680an, Meinam ibaian zehar bidaia batean ikusi zuena deskribatuz: \u201cIntsektu hauen multzo handi bat zuhaitz batez jabetzen da eta bere adarretatik hedatzen, batzuetan euren argiak itzaltzen dituzte guztiek batera, eta apur bat geroago batera pizten dituzte, zehaztasun eta erregulartasun handienarekin, etengabeko sistole eta diastole batean bezala.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;font-family: Calibri;font-size: medium\">Argien sinkronizazioaren mekanismoa misterio bat izan zen zientziarentzat ezagutua izan zenetik. Horrela, 1.917an, Philip Laurent zientzialariak \u201cScience\u201d aldizkarian zera idatzi zuen, horrelako zerbait intsektuekin gertatzea \u201cnaturaren lege guztien aurka\u201d zihoala. Bere ustean, fenomenoaren azalpena ez zen ipurtargien argien koordinazioa, baizik eta begiralearen betazalek eragindako ilusio optiko bat.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;font-family: Calibri;font-size: medium\">Egun zientzialariek naturan holako zerbait gerta daitekeela ulertu dute \u201cbikote oszilazioa\u201d deritzon prozeduragatik.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Calibri\"><span style=\"color: #000000;font-size: medium\">Mendetan Asian soilik ezaguna zen fenomenoa, orain dela gutxi, 1.992an, Estatu Batuetako Great Smoky Mountains parke nazionalean ere ematen dela jakin izan da. Urte honetan, \u201cScience News\u201d aldizkaria irakurtzen zebilen andere batek, asiar hego ekialdeko<\/span><span style=\"color: #000000;font-size: medium\">\u00a0 <\/span><span style=\"color: #000000;font-size: medium\">ipurtargien fenomenoa aipatzerakoan bere etxetik hurbil gauza bera gertatzen zela ez zenez aipatzen gutun bat idatzi zien: \u201cBadakizuela suposatzen dut, baina badaezpada ere, ipurtargi sinkronizatuen talde bat badago Great Smoky Mountains parke nazionalean, Elkmon herritik hurbil, Tennesseen. Ipurtargi hauek ekainaren erdialdean hasten dira, gauero hamarrak aldera. Sei segundoko iluntasunaren ondoren, milaka, erabateko sinkronizazioaz, 6 aldiz pizten dira hiru segundoko denboran eta ondoren berriz sei segundoz itzaltzen.\u201d<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;font-family: Calibri;font-size: medium\">Zientzialariek fenomeno honen benetakotasuna baieztatu zuten 1.995ean. Great Smoky Mountains parkeko ipurtargiek ekaineko bi astetan urtero euren ikuskizuna eskaintzen dute, urtero geroz eta turista gehiago erakarriz. Geroago Estatu Batuetako beste lekuetan ere aurkitu dira antzeko ipurtargi sinkronizatuen taldeak, hala nola, Hego Karolinan eta Apalatxe mendietan.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;font-family: Calibri;font-size: medium\">Egon adi, zuen etxetik hurbil ere gerta daiteke eta!<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=a-Vy7NZTGos &nbsp; Aurreko bideoan ikus daitekeen eta hemen azalduko dugun fenomenoa, egun, munduko bi bazterretan soilik ezagutzen da, elkarrengandik erabat urrun daudenak izan ere: milaka ipurtargik aldi berean, zehazki sinkronizaturik, euren argiak pizten eta itzaltzen dituzte, gabon garaian hirietako kaleak apaintzen dituzten argien antzeko ikuskizun bat eskainiz, baina kasu honetan jatorri guztiz naturala duena. Fenomeno [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":80,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,7],"tags":[],"class_list":["post-304","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-naturaren-bitxikeriak","category-oraintsu-argitutakoak"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren &quot;gabon argiztapena&quot; - Liber Prodigiorum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren &quot;gabon argiztapena&quot; - Liber Prodigiorum\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=a-Vy7NZTGos &nbsp; Aurreko bideoan ikus daitekeen eta hemen azalduko dugun fenomenoa, egun, munduko bi bazterretan soilik ezagutzen da, elkarrengandik erabat urrun daudenak izan ere: milaka ipurtargik aldi berean, zehazki sinkronizaturik, euren argiak pizten eta itzaltzen dituzte, gabon garaian hirietako kaleak apaintzen dituzten argien antzeko ikuskizun bat eskainiz, baina kasu honetan jatorri guztiz naturala duena. Fenomeno [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Liber Prodigiorum\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-05-15T05:30:34+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Ibon Larrazabal\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Ibon Larrazabal\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ibon Larrazabal\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#\/schema\/person\/d2d16871636cf961fff92b9172cd1f54\"},\"headline\":\"Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren &#8220;gabon argiztapena&#8221;\",\"datePublished\":\"2014-05-15T05:30:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/\"},\"wordCount\":350,\"commentCount\":1,\"articleSection\":[\"Naturaren bitxikeriak\",\"Oraintsu argitutakoak\"],\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/\",\"name\":\"Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren \\\"gabon argiztapena\\\" - Liber Prodigiorum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#website\"},\"datePublished\":\"2014-05-15T05:30:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#\/schema\/person\/d2d16871636cf961fff92b9172cd1f54\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren &#8220;gabon argiztapena&#8221;\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#website\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/\",\"name\":\"Liber Prodigiorum\",\"description\":\"Zientziak nahiz historiak argitutako hainbat ilunpe eta oraindik argitu gabeko beste hainbeste\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#\/schema\/person\/d2d16871636cf961fff92b9172cd1f54\",\"name\":\"Ibon Larrazabal\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d8dc802afd3ea2a5bd1045089a53bb735022b65b9a7f556c2cbf41a1e9634004?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d8dc802afd3ea2a5bd1045089a53bb735022b65b9a7f556c2cbf41a1e9634004?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Ibon Larrazabal\"},\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/author\/ibon-larrazabal\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren \"gabon argiztapena\" - Liber Prodigiorum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren \"gabon argiztapena\" - Liber Prodigiorum","og_description":"http:\/\/www.youtube.com\/watch?v=a-Vy7NZTGos &nbsp; Aurreko bideoan ikus daitekeen eta hemen azalduko dugun fenomenoa, egun, munduko bi bazterretan soilik ezagutzen da, elkarrengandik erabat urrun daudenak izan ere: milaka ipurtargik aldi berean, zehazki sinkronizaturik, euren argiak pizten eta itzaltzen dituzte, gabon garaian hirietako kaleak apaintzen dituzten argien antzeko ikuskizun bat eskainiz, baina kasu honetan jatorri guztiz naturala duena. Fenomeno [&hellip;]","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/","og_site_name":"Liber Prodigiorum","article_published_time":"2014-05-15T05:30:34+00:00","author":"Ibon Larrazabal","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Ibon Larrazabal","Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/"},"author":{"name":"Ibon Larrazabal","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#\/schema\/person\/d2d16871636cf961fff92b9172cd1f54"},"headline":"Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren &#8220;gabon argiztapena&#8221;","datePublished":"2014-05-15T05:30:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/"},"wordCount":350,"commentCount":1,"articleSection":["Naturaren bitxikeriak","Oraintsu argitutakoak"],"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/","name":"Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren \"gabon argiztapena\" - Liber Prodigiorum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#website"},"datePublished":"2014-05-15T05:30:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#\/schema\/person\/d2d16871636cf961fff92b9172cd1f54"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/2014\/05\/15\/ipurtargi-sinkronizatuak-naturaren-gabon-argiztapena\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ipurtargi sinkronizatuak: naturaren &#8220;gabon argiztapena&#8221;"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/","name":"Liber Prodigiorum","description":"Zientziak nahiz historiak argitutako hainbat ilunpe eta oraindik argitu gabeko beste hainbeste","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#\/schema\/person\/d2d16871636cf961fff92b9172cd1f54","name":"Ibon Larrazabal","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d8dc802afd3ea2a5bd1045089a53bb735022b65b9a7f556c2cbf41a1e9634004?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/d8dc802afd3ea2a5bd1045089a53bb735022b65b9a7f556c2cbf41a1e9634004?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ibon Larrazabal"},"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/author\/ibon-larrazabal\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/304","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/80"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=304"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/304\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=304"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=304"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/ibon-larrazabal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=304"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}