{"id":162,"date":"2023-04-26T20:52:58","date_gmt":"2023-04-26T19:52:58","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/?p=162"},"modified":"2023-04-26T20:52:58","modified_gmt":"2023-04-26T19:52:58","slug":"ivan-illich-eta-pandemia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/","title":{"rendered":"Ivan Illich eta Pandemia"},"content":{"rendered":"<p>Ivan Illichi, negazionistatzat joa seguruenik, kosta egingo zitzaion Koronaldian, bere iritziak inon argitaratzea.<\/p>\n<p>Noski ez dakigu Ivan Illichek covid-aldiaz eta covid-ondoko aldiaz zer esango lukeen\u2026\u00a0<em>L\u2019expropriation de la sant\u00e9<\/em> azpititulatu liburuan (1974) pista batzuk ematen dizkigu baina:<\/p>\n<p>\u201cErrealitateaz bisio deformatua izan behar da oso, sinisteko botika, terapeutika, itxialdi eta kontrol prebentiboetatik dependitzearekin, gure osasuna hobetu egingo dela\u201d.<\/p>\n<p>\u201cMedikuntzaren errituek sinistarazten diote jendeari, ezartzen zaizkion tratamenduek euren osasunari on egingo diotela, egiatan beren bizitzaren gaineko kontrola izateko borondateaz gabetu egiten dituztenean\u201d.<\/p>\n<p>\u201cGizarte gain-industrializatu batek gaixotzeko joera dauka, gizakiak hartara moldatzera iristen ez diren neurrian. Onartu ere, gizakiek ez lukete gizarte hori onartuko, baldin eta diagnostiko medikoak, euren moldagaiztasuna, euren osasunaren eten bati identifikatuko ez balu. Diagnostikoa hor dago, esplikatzeko ze, hautsi badira, euren organismoak huts egin duelako dela, eta ez inguru jasanezin baten kausaz\u201d.<\/p>\n<p><em>Iatrogenesis<\/em> [\u201cmedikuntzaren ondoriozko kalteak\u201d] hitzaren baitan hiru fenomenoz ari izaten zen Illich:<\/p>\n<p>1, iatrogenesis klinikoa: tratamendu eragin bakoak, duda-mudakoak edo okerrak: agindutako botiken edo txertoen okerreko ondorioak; botiken erabilera gehiegia; agindutako medikamentuen arteko interakzioa; medikuen agindu desegokiak; hanka sartzeak; prozedura akatsak, errakuntza tekniko, informatiko edo mekanikoak; zabarkeria; ospitalean atxikitako infekzioak, eta abar. (Kausa horietxengatik, leitu dugu berriki, 184.000 lagun hiltzen dira urtero Estatu Batuetan.)<\/p>\n<p>2, iatrogenesis soziala. Bizitzaren medikalizazioak dakarrena: medikuek, konpainia farmazeutikoek eta mediku-dispositiboen industriek gaixotasuna eragiteko dituzten interesak, osasun-eskaera irrealistak sortuz zeinek tratamendu gehiago eskatzen dituzten, edo gaixotasunak ez direnak, adinari lotutako gainbehera kasu, tratatzen dituzten.<\/p>\n<p>3, iatrogenesis kulturala: gaixorik egoteko, sufritzeko eta nork bere heriotza bizitzeko eta horiei zentzu bat emateko kultur-abilidadeen suntsipena.<\/p>\n<p>Inondik ere arrapizte bat izan dute Koronaldian Ivan Illichen ideiek. Lehengo batean Louis Fouch\u00e9, mediku anestesista izandakoaren, osasun-sistemak berritzearen aldeko militantearen hitz batzuk aditu nituen irratian \u2013 aidian hartutako notak dira; aidian ibili beharreko garaian, bere hortan, baldinba, balekoak:<\/p>\n<p>\u201cMedikuak beren trebetasuna ari dira galtzen\u2026 protokoloa aplikatu behar dute\u2026 ez dituzte gaixoak ikusten\u2026 ez daude aurrez aurre humano bi\u2026 xifra, analisi-emaitza, datu pilo bat bihurtu da gaixoa\u2026 famili-medikua da artesautzatik gertuen dagoena\u2026 ez da perfektua, ez da algoritmoetan sartzen; kendu egin behar da\u2026 ospitaleetako pertsonala bikaina izaten ahal da; gobernantza da problema\u2026 sistema dago gaixorik\u2026 medikuntzak traizionatu gaitu\u2026 hortik heldu da medikuntza ukatzera asko\u201d.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ivan Illichi, negazionistatzat joa seguruenik, kosta egingo zitzaion Koronaldian, bere iritziak inon argitaratzea. Noski ez dakigu Ivan Illichek covid-aldiaz eta covid-ondoko aldiaz zer esango lukeen\u2026\u00a0L\u2019expropriation de la sant\u00e9 azpititulatu liburuan (1974) pista batzuk ematen dizkigu baina: \u201cErrealitateaz bisio deformatua izan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":114,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-162","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sailkatu-gabea"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ivan Illich eta Pandemia<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ivan Illich eta Pandemia\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ivan Illichi, negazionistatzat joa seguruenik, kosta egingo zitzaion Koronaldian, bere iritziak inon argitaratzea. Noski ez dakigu Ivan Illichek covid-aldiaz eta covid-ondoko aldiaz zer esango lukeen\u2026\u00a0L\u2019expropriation de la sant\u00e9 azpititulatu liburuan (1974) pista batzuk ematen dizkigu baina: \u201cErrealitateaz bisio deformatua izan [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Katazuloa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-04-26T19:52:58+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pablo Sastre Forest\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pablo Sastre Forest\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/2023\\\/04\\\/26\\\/ivan-illich-eta-pandemia\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/2023\\\/04\\\/26\\\/ivan-illich-eta-pandemia\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Pablo Sastre Forest\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2956c91eedf33a7dc033f4c25ae78c59\"},\"headline\":\"Ivan Illich eta Pandemia\",\"datePublished\":\"2023-04-26T19:52:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/2023\\\/04\\\/26\\\/ivan-illich-eta-pandemia\\\/\"},\"wordCount\":353,\"commentCount\":0,\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/2023\\\/04\\\/26\\\/ivan-illich-eta-pandemia\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/2023\\\/04\\\/26\\\/ivan-illich-eta-pandemia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/2023\\\/04\\\/26\\\/ivan-illich-eta-pandemia\\\/\",\"name\":\"Ivan Illich eta Pandemia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-04-26T19:52:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2956c91eedf33a7dc033f4c25ae78c59\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/2023\\\/04\\\/26\\\/ivan-illich-eta-pandemia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/2023\\\/04\\\/26\\\/ivan-illich-eta-pandemia\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/2023\\\/04\\\/26\\\/ivan-illich-eta-pandemia\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ivan Illich eta Pandemia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/\",\"name\":\"Katazuloa\",\"description\":\"Euzkie goizen goiz atatze&#039;an bezelaxe, garaien garaiko kontuk.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/2956c91eedf33a7dc033f4c25ae78c59\",\"name\":\"Pablo Sastre Forest\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e0a8e7226c96673eb7025e5fa0299e6b7f872f081ceadcd2a0251a5d66c3895b?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e0a8e7226c96673eb7025e5fa0299e6b7f872f081ceadcd2a0251a5d66c3895b?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e0a8e7226c96673eb7025e5fa0299e6b7f872f081ceadcd2a0251a5d66c3895b?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Pablo Sastre Forest\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/katazuloa\\\/author\\\/psastre\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ivan Illich eta Pandemia","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ivan Illich eta Pandemia","og_description":"Ivan Illichi, negazionistatzat joa seguruenik, kosta egingo zitzaion Koronaldian, bere iritziak inon argitaratzea. Noski ez dakigu Ivan Illichek covid-aldiaz eta covid-ondoko aldiaz zer esango lukeen\u2026\u00a0L\u2019expropriation de la sant\u00e9 azpititulatu liburuan (1974) pista batzuk ematen dizkigu baina: \u201cErrealitateaz bisio deformatua izan [&hellip;]","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/","og_site_name":"Katazuloa","article_published_time":"2023-04-26T19:52:58+00:00","author":"Pablo Sastre Forest","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Pablo Sastre Forest","Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/"},"author":{"name":"Pablo Sastre Forest","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/#\/schema\/person\/2956c91eedf33a7dc033f4c25ae78c59"},"headline":"Ivan Illich eta Pandemia","datePublished":"2023-04-26T19:52:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/"},"wordCount":353,"commentCount":0,"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/","name":"Ivan Illich eta Pandemia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/#website"},"datePublished":"2023-04-26T19:52:58+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/#\/schema\/person\/2956c91eedf33a7dc033f4c25ae78c59"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/2023\/04\/26\/ivan-illich-eta-pandemia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ivan Illich eta Pandemia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/","name":"Katazuloa","description":"Euzkie goizen goiz atatze&#039;an bezelaxe, garaien garaiko kontuk.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/#\/schema\/person\/2956c91eedf33a7dc033f4c25ae78c59","name":"Pablo Sastre Forest","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e0a8e7226c96673eb7025e5fa0299e6b7f872f081ceadcd2a0251a5d66c3895b?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e0a8e7226c96673eb7025e5fa0299e6b7f872f081ceadcd2a0251a5d66c3895b?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e0a8e7226c96673eb7025e5fa0299e6b7f872f081ceadcd2a0251a5d66c3895b?s=96&d=mm&r=g","caption":"Pablo Sastre Forest"},"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/author\/psastre\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/114"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=162"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":163,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/162\/revisions\/163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/katazuloa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}