{"id":1419,"date":"2021-06-27T08:58:13","date_gmt":"2021-06-27T07:58:13","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/?p=1419"},"modified":"2021-06-14T15:25:18","modified_gmt":"2021-06-14T14:25:18","slug":"donato-ndongo-bidyogo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/","title":{"rendered":"Donato Ndongo-Bidyogo"},"content":{"rendered":"

Donato Ndongo-Bidyogo<\/strong><\/p>\n

\"\"

Donato Ndongo-Bidyogo\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Argazkia: El Pa\u00eds<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Donato Ndongo-Bidyogo<\/strong> idazlea eta kazetaria da (Niefang, Ekuatore Ginea, 1950). Ekuatore Gineako literatura idatziaren bultzatzaile nagusia\u00a0 eta idazle afrikarrik nabarmenenetakoa dugu, askoren iritzian. Haren obra ikasten da\u00a0 Espainia, Afrika eta Amerikako hainbat unibertsitatetan.<\/p>\n

\"\"

Olvidos (Ahanzturak) olerki-liburua<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

[Olvidos] (Ahanzturak<\/strong>) bi partetan zatitua da: Aurora<\/em> (Goiztiri) eta Despertar<\/em> (Itzartze). Bietan aurkitzen dugu ahots zalantzati bat, iragan berritu baten eta ikusten ez den etorkizun baten artean dabilena.<\/p>\n

Atzera begirako honek maitasunari emana dirudi; honela esaten da alabari egiten dion dedikatorian: Lia-rentzat, soilik berarentzat, maitasun kantu hauek. Halere ene maitea<\/em> txandakatzen da ene adiskidea<\/em>-rekin, eta badirudi adierazi nahi duela emakume batenganako maitasuna, eta baita ere, ideia batekiko, esperantza urratu batekiko, aberriarekiko?\u2026<\/em> Inmaculada D\u00edaz Narbona (hitzaurrea)<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>\u00a0<\/em><\/p>\n

Olvidos [Ahanzturak]<\/strong><\/p>\n

Donato Ndongo<\/p>\n

 <\/p>\n

Deitu nizun, hildako hizkuntza <\/strong><\/p>\n

guztietan eta bizietan: arameoz eta latinez,<\/p>\n

wolof, fang eta mandarinez, bisio-z eta anbo danborrez,<\/p>\n

Tresna joz bubiz eta ketxuaz,<\/p>\n

Machado eta Keats-en lumarekin<\/p>\n

Baudelaire eta Juan Ramonen bertsoekin,<\/p>\n

Tchikaya eta Lamartine-ren soinuekin<\/p>\n

eta Soyinkaren intonazio irmoarekin.<\/p>\n

 <\/p>\n

Isiltasuna. Begiztatzen nuen inguru zabalean. Beti isiltasuna.<\/p>\n

Ezer ez. Ametsen oihartzun urrunak.<\/p>\n

 <\/p>\n

Beti isiltasuna.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Gaua gerturatu ahala<\/strong><\/p>\n

amets posibleak amesten ditudanean<\/p>\n

sinetsi nahi dut iritsiko dela goizaldea<\/p>\n

(urruntasuna, garai bikainak<\/p>\n

galduak ur gardenen itzalunean,<\/p>\n

handik ikuskatzen dut hondalea).<\/p>\n

 <\/p>\n

Goizaldea gerturatu ahala<\/p>\n

amets ezinezkoak amesten ditudanean<\/p>\n

sinetsi nahi dut iritsiko dela gaua<\/p>\n

(urruntasuna, ispilu konbexu<\/p>\n

eguzki-errefraktarioak,<\/p>\n

zeren eguzkiak bideak argitzen dituen<\/p>\n

eta haietatik ikusten nik amildegia).<\/p>\n

 <\/p>\n

Eta orain zure etzanguan<\/p>\n

(itzarria, ametsetan)<\/p>\n

zure ondoan etzana, begiratzen dut sorgor,<\/p>\n

astiro-astiro jaisten dela sabaia<\/p>\n

gure aurka<\/p>\n

(ezgai zara mugitzeko, ezgai naiz mugitzeko)<\/p>\n

zanpatuak ezin barkatuzkoan, kondenatuak<\/p>\n

merezi izan genuen heriotz pekamenezkora<\/p>\n

(ginen bezalakoak ginelako).<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Ez nekien zurekin berriz elkartu ala ez, <\/strong><\/p>\n

ariman esperantza oihu batek xuxurlatzen zuenez.<\/p>\n

Zuregana hurreratzen nintzen, pixkanaka, fidakaitz<\/p>\n

zure historia goibeltsuagatik, belarriz belarri<\/p>\n

xuxurlatua zure haurtzarotik.<\/p>\n

Eta murmurioek esaten zuten: ez da duin<\/p>\n

zurea bezalako hain maitasun handiaren,<\/p>\n

garbiaren, kezka buruzale oroz librearen.<\/p>\n

Baina zuk eragiten zenuen erakarmen bekatuzkoa,<\/p>\n

sortzetiko mantua zure zauri zornetsuak estaltzen,<\/p>\n

arimaren nahastazioak<\/p>\n

ispilutxo erakargarriak<\/p>\n

beira-ale dirdaitsuak<\/p>\n

adiora arte argitu gabeko ezezaguna.<\/p>\n

 <\/p>\n

Eta zorzor ibili nintzen Ozeano, eta Zeru zehar,<\/p>\n

Itsaso, Haize eta Ekaitz zehar,<\/p>\n

zugana hurreratu arte,<\/p>\n

bihozkada halakoa izan arren.<\/p>\n

Eta heldu nahi izan zintudanean, entrega burutuz,<\/p>\n

zure bisaia ikusi nuen, heriotz aurpegia, usaindu nuen zure hatsa, ustela,<\/p>\n

eta ihes egin nuen engainuzko irrika orotatik,<\/p>\n

damuturik ez nituelako aditu, zorigaitza<\/p>\n

iragarri zuten orakuluen aholku zentzuzkoak.<\/p>\n

 <\/p>\n

Eta orain, zahartzaroko oroitzapen zalantzakorrekin,<\/p>\n

bakarrik, berriro begiratzen ditut ene oroimenean, iragandako atsekabeak,<\/p>\n

hau aldarrikatzeko: ene adiskide, berriro bizitzen banaiz ere,<\/p>\n

sekula ez naizela zugana itzuliko, zure harrizde pozoitsuetara,<\/p>\n

denborak ezinezko egin zuen maitasun betirakoa egon arren.<\/p>\n

 <\/p>\n

Baina, denborak egin al zuen hori?<\/p>\n

 <\/p>\n

KANTIKA<\/strong><\/p>\n

Nik ez dut poeta izan nahi
\nAfrikari kantatzeko.
\n<\/strong>Nik ez dut poeta izan nahi
\nbeltz denari glosa egiteko.
\nNik ez dut horrela poeta izan nahi.<\/p>\n

Poetak ez ditu edertasunak kantatzen.
\n<\/strong>Poetak ez du luzitzen azal beltz dirdaitsua.
\nPoetak, poeta honek ez du ahotsik
\ndama galaien ibilkera uhinduentzat
\nile kizkurreko eta aldaka biribileko.<\/p>\n

Poetak negar egiten dio bere lurrari
\n<\/strong>amaigabeko eta txiki
\ngogor eta hauskor
\nargitsu eta ilun
\naberats eta pobre.<\/p>\n

Poeta honek eskua lotua du
\n<\/strong>bere jendea lotzen duten kateetara.
\nPoeta honek ez du nostalgiarik
\niraganeko lorienik.
\nNik ez diot kantatzen sexu bozkariozko
\narrosa-lorategi usaindunari.
\nNik ez dut adoratzen ezpain lodirik
\nmango freskoaren zaporedunik.<\/p>\n

Nik ez dut pentsatzen emakume makur-makurraz <\/strong><\/p>\n

saskikada egur bizkarrean dakarrenaz<\/p>\n

ume batek bular hustua zurrupatzen diola.
\nNik deskribatzen dudana<\/strong> historia tristea da
\ntxuriz<\/p>\n

beltzez<\/p>\n

gorriz eta horiz<\/p>\n

beteriko mundu batena<\/p>\n

putzuz putzu jauzika<\/p>\n

elkarri hitz egin edo begiratu gabe<\/p>\n

dabilen jendearena.<\/p>\n

Poetak, hildakoak negartzen ditu
\n<\/strong>esku beltzek hiltzen dituztenak
\nBelztasunaren izenean.
\nNik neure herriarekin kantatzen dut
\ncacao-ondoaren pean pasatako bizitza,
\nhaiek txo-ko-la-te-a merienda dezaten.<\/p>\n

Bere herria triste badago,<\/strong>
\npoeta triste dago.
\nNi ez naiz poeta jainkoaren nahia delako.
\nPoeta poeta da gizakiak nahi duelako.<\/p>\n

Nik ez dut nahi poesiarik
\n<\/strong>poeten belarriak bakarrik gozarazten dituenik.
\nNik ez dut nahi poesiarik
\nardo beltzeko gauetan emakume liluratuen aurrean
\nirakurtzen denik.<\/p>\n

Poesia, bai.<\/strong>
\nPoetak, bai.
\nbaina jakin dezatela zer den gizakia
\neta zergatik sufritzen duen gizakiak
\neta zergatik aiots egiten duen gizakiak.<\/p>\n

 <\/p>\n

HISTORIA Y TRAGEDIA DE GUINEA ECUATORIAL<\/p>\n

\"\"
\nEKUATORE GINEAKO HISTORIA ETA TRAGEDIA (edizio gaurkotua)
\nEgilea: Donato Ndongo<\/p>\n

Lan hau 1977an argitaratu zen, Historia y tragedia de Guinea Ecuatorial (Ekuatore Gineako Historia eta Tragedia<\/strong>) eta \u00abklasiko\u00bb bihurtu zen, ikuspegi guztiz berritzailea zuelako Ekuatore Gineako historiaz.
\nOrdura arte idatzitako guztiak ikuspegi eurozentriko eta kolonialista zuen, eta hori haustera etorri zen liburua. Balio handiko lana da ekuatore ginearrentzat, bereziki.
\nEdizio berri hau, zuzendua eta aberastua dago, eta 1982 arteko historia jasotzen du. Lan mardul honek jakitera ematen ditu espainiar kolonia ohian gertaturiko zenbait gertaera ezezagun.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\" \"\"<\/p>\n

Las tinieblas de tu memoria negra<\/em> (Zure memoria beltzaren ilunbeak<\/strong>)<\/em> liburua, Los hijos de la tribu (Tribuaren seme-alabak) <\/em>trilogiaren lehen liburua da (bertzeak <\/em>Los poderes de la tempestad-Ekaitzaren ahalak<\/em> eta El Metro-Metroa)<\/em>, eta kolonialismo espainiarraren garaian jaiotako ginearren belaunaldiaren historia osoa kontatzen du. Liburu honetan, Ndongok berrogeita hamarreko hamarkadako giro ginearra erakusten digu, haur baten begi errugabe eta minduetatik.<\/p>\n

110-111. or.<\/p>\n

Eta neuri iruditzen zitzaidan, hartatik ez zuela ezerk ere balio, uko egiten nion neure bizitza honela irudikatzeari, egunez egun, beti, zementuzko adreiluz eta zink txapaz egindako etxetik kakao-sailetara eta kafe-sailetara<\/strong>, matxetea bizkarrean salakot marroi argi zaharra zamalka nire buru arradatuan, sahariar-jantzi inutil listua, esplorataile beltz eskastuaren itxurarekin, eltxoak ziztaka ene beso biluzietan, izerditsu eta usain txarreko, gose jan ezinik, don Santos Casamitjana-ri hitz emandako uztaren esklabu betiko, zuri hark erosten baitzuen gure finketako kafea eta kakaoa, eta hark ekartzen zizkigun irrisa eta arrain lehorra eta oihalak eta azukrea eta kontserba-potoak dirurik gabe, kafe zaku asko eta kakao zaku asko eramaten genizkionean ordaintzeko. Baina baita ere galdetzen nion neure buruari ea ihes egiteko neukan gogo bizi hura guztia ez ote zen gure aitak arrazoi izatearen froga, hau da, lana ez nuela gustuko<\/strong>. Eta neure burua adoretzen nuen erranez bai nuela gustuko lan egitea, baina ez lan hori, baina betiko geratuko zen zalantza. Eta neure burua suspertzen nuen behin eta berriro erranez ezetz, ez nintzela ume inutil bat ez beltz nagi bat, eta gogor heltzen nion matxeteari<\/strong>, pi\u00f1aren txortena eztiki ebakitzeko, enborra edo adarra zauritzeke, eta bizkarra oker-oker egiten nuen, fruitu hori bakoitza banan-banan hartzeko makurtzean, ikaragaitz sorgor eusten nion, zer erremedio harik eta joan ahal izanen naizen arte, edozein aitzakia medio, baina zer aitzakia, intsektuen ziztadak eta nektar bila dabiltzan erleen burrunba, heroi eran zamatzen nuen ene gihar mehar bizkarraldekoen gain, melongo saski astuna, likido itsaskor bat isurtzen zuten alez betea, likido hau izerdiarekin nahasten zen, unatua nengoen hasi aitzin, husten nuen edukia kakao ale pilaren gainean; ale haiek sakabanatu egiten ziren inguru zabal samarrean, eta ez zuten pila goratzen zeruraino, aitak ikusi ahal zezan zenbat lan egin nuen. Eta sulfato urdinkara<\/strong>, mikatza eta pozointsua, zutoinak, hostoak, fruituak, eta giroa eta neure eskuak inpregnatzen, kontu izan, ez itzak eskuak begietara eraman, ezinezkoa hori eragoztea, aita, pentsatzen zuen, ez duzu ikusten izerdi tantek itsutzen nautela.<\/p>\n

    \n
  1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

    Eta ortzegun guziez igotzen ginen\u00a0Aita Remigio Maria Echenagusia<\/strong>, Esteban eta hirurok, misio katolikoko Peugeot furgonetan eta inguruko herrixketan zehar ibiltzen ginen, internoek jaten genuen jana biltzeko. Atsegina zen niretzat asteroko txangoa, ene bidaia-gogoak asetzen zituen eta berez neukan jakin-mina, eta egiaztatzen nuen zein begiko ninduen eta nola distingitzen ninduen Ojo Picante aita ezin adierazizkoak.<\/p>\n

    \"\"

    Kakaoa Ederkid\u00fcra: Juan Andara Nieto<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Donato Ndongo-Bidyogo   Donato Ndongo-Bidyogo idazlea eta kazetaria da (Niefang, Ekuatore Ginea, 1950). Ekuatore Gineako literatura idatziaren bultzatzaile nagusia\u00a0 eta idazle afrikarrik nabarmenenetakoa dugu, askoren iritzian. Haren obra ikasten da\u00a0 Espainia, Afrika eta Amerikako hainbat unibertsitatetan.   [Olvidos] (Ahanzturak) bi partetan zatitua da: Aurora (Goiztiri) eta Despertar (Itzartze). Bietan aurkitzen dugu ahots zalantzati bat, iragan […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1419","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bast"],"yoast_head":"\nDonato Ndongo-Bidyogo - Lazzaretto vecchio<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Donato Ndongo-Bidyogo - Lazzaretto vecchio\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Donato Ndongo-Bidyogo   Donato Ndongo-Bidyogo idazlea eta kazetaria da (Niefang, Ekuatore Ginea, 1950). Ekuatore Gineako literatura idatziaren bultzatzaile nagusia\u00a0 eta idazle afrikarrik nabarmenenetakoa dugu, askoren iritzian. Haren obra ikasten da\u00a0 Espainia, Afrika eta Amerikako hainbat unibertsitatetan.   [Olvidos] (Ahanzturak) bi partetan zatitua da: Aurora (Goiztiri) eta Despertar (Itzartze). Bietan aurkitzen dugu ahots zalantzati bat, iragan […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Lazzaretto vecchio\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-06-27T07:58:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/06\/d1.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"lazzaretto\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"lazzaretto\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"lazzaretto\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/656eaaf55318a309c7488fafadaa7536\"},\"headline\":\"Donato Ndongo-Bidyogo\",\"datePublished\":\"2021-06-27T07:58:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/\"},\"wordCount\":1228,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2021\\\/06\\\/d1.jpg\",\"articleSection\":[\"bAst\"],\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/\",\"name\":\"Donato Ndongo-Bidyogo - Lazzaretto vecchio\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2021\\\/06\\\/d1.jpg\",\"datePublished\":\"2021-06-27T07:58:13+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/656eaaf55318a309c7488fafadaa7536\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2021\\\/06\\\/d1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/8\\\/2021\\\/06\\\/d1.jpg\",\"width\":300,\"height\":220,\"caption\":\"Donato Ndongo-Bidyogo\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Argazkia: El Pa\u00eds\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/2021\\\/06\\\/27\\\/donato-ndongo-bidyogo\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Donato Ndongo-Bidyogo\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/\",\"name\":\"Lazzaretto vecchio\",\"description\":\"Liburuak eta kontu zaharrak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/656eaaf55318a309c7488fafadaa7536\",\"name\":\"lazzaretto\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/22ae07919d52e94c2dcfe7ef4baf39b1a1e14689ae368efe5f325018361f8c02?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/22ae07919d52e94c2dcfe7ef4baf39b1a1e14689ae368efe5f325018361f8c02?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/22ae07919d52e94c2dcfe7ef4baf39b1a1e14689ae368efe5f325018361f8c02?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"lazzaretto\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/lazzaretto\\\/author\\\/lazzaretto\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Donato Ndongo-Bidyogo - Lazzaretto vecchio","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Donato Ndongo-Bidyogo - Lazzaretto vecchio","og_description":"Donato Ndongo-Bidyogo   Donato Ndongo-Bidyogo idazlea eta kazetaria da (Niefang, Ekuatore Ginea, 1950). Ekuatore Gineako literatura idatziaren bultzatzaile nagusia\u00a0 eta idazle afrikarrik nabarmenenetakoa dugu, askoren iritzian. Haren obra ikasten da\u00a0 Espainia, Afrika eta Amerikako hainbat unibertsitatetan.   [Olvidos] (Ahanzturak) bi partetan zatitua da: Aurora (Goiztiri) eta Despertar (Itzartze). Bietan aurkitzen dugu ahots zalantzati bat, iragan […]","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/","og_site_name":"Lazzaretto vecchio","article_published_time":"2021-06-27T07:58:13+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/06\/d1.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"lazzaretto","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"lazzaretto","Est. reading time":"7 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/"},"author":{"name":"lazzaretto","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/#\/schema\/person\/656eaaf55318a309c7488fafadaa7536"},"headline":"Donato Ndongo-Bidyogo","datePublished":"2021-06-27T07:58:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/"},"wordCount":1228,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/06\/d1.jpg","articleSection":["bAst"],"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/","name":"Donato Ndongo-Bidyogo - Lazzaretto vecchio","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/06\/d1.jpg","datePublished":"2021-06-27T07:58:13+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/#\/schema\/person\/656eaaf55318a309c7488fafadaa7536"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/#primaryimage","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/06\/d1.jpg","contentUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/06\/d1.jpg","width":300,"height":220,"caption":"Donato Ndongo-Bidyogo\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Argazkia: El Pa\u00eds"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2021\/06\/27\/donato-ndongo-bidyogo\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Donato Ndongo-Bidyogo"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/","name":"Lazzaretto vecchio","description":"Liburuak eta kontu zaharrak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/#\/schema\/person\/656eaaf55318a309c7488fafadaa7536","name":"lazzaretto","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/22ae07919d52e94c2dcfe7ef4baf39b1a1e14689ae368efe5f325018361f8c02?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/22ae07919d52e94c2dcfe7ef4baf39b1a1e14689ae368efe5f325018361f8c02?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/22ae07919d52e94c2dcfe7ef4baf39b1a1e14689ae368efe5f325018361f8c02?s=96&d=mm&r=g","caption":"lazzaretto"},"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/author\/lazzaretto\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1419"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1419\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1434,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1419\/revisions\/1434"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}