![\"\"](\"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/02\/ax1.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Luis Villasantek, Axularren lanaren aditurik handienetakoak, 1973an argitaratutako <\/em>Axular-en hiztegia <\/em>liburuaren berrargitalpena da edizio faksimilean. Euskaltzainburuak, liburuan, Axularren lanaren hustuketa lexikografiko zehatza egin zuen, eta egilearen ekarpenaren garrantzia neurtu zuen. Horregatik esan izan da, maiz, ondoren argitaratutako hiztegi askoren oinarrizko ekarpena izan zela liburua.<\/em><\/p>\n AZALPENAK ETA ADIBIDEAK. Hiztegian, hitz bakoitzari buruz adibideak edo esaldi batzuk aipatzen dira eta, ondoren, hitz hura aurki daitekeen beste tokiak iragartzen dira. Hitz bakoitzaren sarreran, gainera, gaztelaniazko eta frantsesezko azalpenak aurki daitezke. Bukaeran, halaber, gaztelania-euskara eta frantsesa-euskara hiztegi lagungarriak gehitu zituen Luis Villasantek. \u00a0<\/em><\/p>\n Hiztegi horretatik hitz batzuk hautatu ditugu:<\/p>\n <\/p>\n ARRAITU:<\/strong> alegrar, iluminar (el rostro) \/ r\u00e9jouir, \u00e9clairer (le visage)<\/p>\n Hark etsaiari bihotza hautsten eta arrobatzen dio, hark begia arraitzen<\/strong> dio.<\/p>\n (AHOTIK) BIHURTU<\/strong>: vomitar, arrojar por la boca\/ vomir, rendre par la bouche<\/strong>.<\/p>\n Ian ezazu bada neurriz, asko duzun bezain bertze, eta ez gehiago, ase-eginik okha eztagizun, ahotik bihur<\/strong> eztezazun.<\/p>\n BORTITZTU: robustecer \/ renfoncer.<\/strong><\/p>\n Fidantzia da esperantza bat bortitztu<\/strong>a, indarztatua, eta ustez ongi finkatua eta seguratua.<\/p>\n DOSTATU: divertirse\/ s\u2019amuser<\/strong><\/p>\n Dezagun denbora iragan, gaitezin ioka, gaitezin dantza eta dosta<\/strong>.<\/p>\n ESTALGUNE: escondite\/cachette.<\/strong><\/p>\n Eta halatan, berak bere burua, bere falta ezaguturik eta hobendun zela nabarbendurik, estalgunea <\/strong>bilhatu zuen.<\/p>\n FITS-MITS: broza, suciedad\/ salet\u00e9.<\/strong><\/p>\n Bada nola isatsaz maiz iragaiten den etxea, erraz baita garbitzen, zeren hark fits-mits<\/strong> eta likitskeria guti baitu.<\/p>\n GUTIZIAMENDU: deseo, concupiscencia\/ d\u00e9sir, concupiscence<\/strong><\/p>\n Zeren nola ora bazkarekin hurbiltzenago baita, eta bai sua ere olioarekin pitztenago, hala haragiaren gutiziamendua <\/strong>ere, ian-edan harekin berretzenago eta handitzenago da.<\/p>\n HISTU: satisfacer, saciar, cumplir (un deseo); satisfacerse, vengarse\/satisfaire, satier, accomplir (un d\u00e9sir); se satisfaire, se venger<\/strong><\/p>\n Halako suertez, ezen nola nahi den dela, nahiz mendekaturik eta nahiz mendekatu gabe, nahiz bere gogoak histurik, eta nahiz histu<\/strong> gabe, ezta halakoentzat damurik, atsekaberik eta asaldurik baizen.<\/p>\n IGURIKITZA: aguante, paciencia\/ patience, endurance<\/strong><\/p>\n Eta halakoak nola bera ezin baitagoke, uste du ezen bertze guztiak ere hura bezala direla, hark bezain igurikitza<\/strong> eta pairu guti dutela.<\/p>\n KOMUNZKI: Com\u00fanmente, por lo com\u00fan, ordinariamente\/ commun\u00e9ment, d\u2019habitude<\/strong><\/p>\n Komunzki <\/strong>ahotan dabillan solhasa da. (Es un dicho com\u00fan)<\/p>\n MEN:<\/strong> trance, momento cr\u00edtico, instante, coyuntura ineludible y extrema\/ transe, moment critique, instant, conjoncture extr\u00eame<\/strong><\/p>\n Orai bada orai, men menean<\/strong> iarri gabe, sukharrak nahasi gabe, eta eritasuna iaundu gabe, egintzazu gero egin gogo ditutzun ongiak eta deskarguak.<\/p>\n NAHASTEKA: embrollo, revuelta, jaleo\/m\u00e8l\u00e9e, m\u00e9lange, imbroglio<\/strong><\/p>\n Eta handik nahastekak<\/strong>, diferentziak, guduak, hauziak, etsigoak eta kartagotarrekikoa bai\u00f1o gerla perilosagoa bere arthean sorthuko zeiela.<\/p>\n PROBEZIA: pobreza\/ pauvret\u00e9<\/strong>.<\/p>\n Nagitasuna da nezesitatearen eta probezia<\/strong>ren unhidea eta haz-ama.<\/p>\n SABELDARRAIO:<\/strong> glot\u00f3n\/ gluton.<\/p>\n Han sabeldarraio<\/strong>, golosa, lamitia, ian edanera emana, gulara eroria, gosez eta egarriz ur xorta bat ere ezin erdietsiz, amitua ibiliko da, flakatua eta iragana iarriko da.<\/p>\n UMO: maduro, sazonado \/ m\u00fbr.<\/strong><\/p>\n Hor heldu da zahartasuna, denbora pausatua, umo<\/strong>a, erhokerien utztekoa.<\/p>\n ZORTHEATU: salir bien o mal librado \/ s\u2019en tirer bien o mal<\/strong><\/p>\n Fineraino eta finean perseberatzen duena izanen da salbatua eta ongi zortheatu<\/strong>a.<\/p>\n Arraitu zuen aurpegiak, ez bihur ahotik jan duzuena, borthiztu zuen giharrak, dosta zaitezte, ezkutaketan, zuen estalgunean gordeta,\u00a0 fits-mitsik biltzeko beldurrik gabe. Zuen gutiziamendua bada, zuen gogoa histea, igurikitza beharko duzue, komunzki ez dira gauzak erraz eskuratzen, men-menean jarri gabe. Bizitza hau nahasteka bat da, batetik probezia, bertzetik sabeldarraio ugari. Umo izanen garenean ikusiko dugu, nola zortheatu garen.<\/strong><\/p>\n Axular idazlearen jaiotetxea (Urdazubi)<\/p><\/div>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Urdazubi, 350 biztanleko herri ttiki bezain ederra, Nafarroako iparraldean kokaturik dago, Frantziako mugatik Kilometro gutxitara. Hurbilean dituen herriak Zugarramurdi, Sara eta Ainhoa dira, lauen artean Xaretako alderdia osatzen dutelarik.<\/em><\/p>\n Biztanleria herria eta bere 7 auzoen artean banatzen da: Alkerdi, Landibar, Leorlas, Larrainta, Iribere, Telleria eta Dantxarinea, denak baserri, landetxe eta jauregiz jantziak. Lezeez gain, zonaldean interes handiko errekurtso turistiko ugari dago, Urdazubiko San Salbatoreko Monastegia bezalaxe. IX. mendeko eraikin eder honek erdi aroko kutsu nabaria du eta egun herriko eliza parrokiala da. Urdazubiko Lezeetako web orria<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Luis Villasantek, Axularren lanaren aditurik handienetakoak, 1973an argitaratutako Axular-en hiztegia liburuaren berrargitalpena da edizio faksimilean. Euskaltzainburuak, liburuan, Axularren lanaren hustuketa lexikografiko zehatza egin zuen, eta egilearen ekarpenaren garrantzia neurtu zuen. Horregatik esan izan da, maiz, ondoren argitaratutako hiztegi askoren oinarrizko ekarpena izan zela liburua. AZALPENAK ETA ADIBIDEAK. Hiztegian, hitz bakoitzari buruz adibideak edo esaldi batzuk […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-1774","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bast"],"yoast_head":"\n
\nOraingo edizioak Jerardo Elortza irakaslearen aitzinsolasa dakar.<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/02\/ax2.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2022\/02\/ax3.jpg\")
\nUgarama errekak herria erdiz erdi zeharkatzen du, Urdazubiko etxe dotoreak inguratuz. Pedro Agerre \u201cAxular\u201d-ena aipatzen ahal dugu adibide gisa, XVII mendearen lehendabiziko partean bizi izan zen euskal literaturako gizona.<\/strong><\/em><\/p>\n
\nMonastegiko barnealdean Museoa dago, momentu hauetan eraikitze lanetan, bere inaugurazioa 2009ko uda partera izanen da.
\nMetro gutxitara XVIII mendeko Urdazubiko Errota dago, bisita gidatuak eskaintzen dituenak bisitariei antzinako denboretan arto eta garia nola ehotzen ziren erakusteko.
\nTokiko gastronomiak merituz irabazia du bere izen ona, bertako jakiak modu tradizionalean jakintasunez erabiltzen baititu.
\nWeb orriko gainerako ataletan sartuz gero bestak, turismo baliabideak eta inguruari buruzko informazio gehiago aurkituko duzu.<\/em><\/p>\n