{"id":2023,"date":"2022-07-17T10:40:30","date_gmt":"2022-07-17T09:40:30","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/?p=2023"},"modified":"2022-07-17T10:40:30","modified_gmt":"2022-07-17T09:40:30","slug":"maaza-mengiste-idazlearen-itzaleko-erregea","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/lazzaretto\/2022\/07\/17\/maaza-mengiste-idazlearen-itzaleko-erregea\/","title":{"rendered":"Maaza Mengiste idazlearen \u201dItzaleko erregea\u201d"},"content":{"rendered":"

\"\" \"\"<\/p>\n

Eleberri sendo honetan, Maaza Mengiste-k, 1935ean hasi zen italiar inbasio faxistaren aurreko erresistentzia-gerran parte hartu zuten bere jaioterriko -Etiopiako- emakumeen bizitza ia ezabatuak aztertzen ditu. Itzaleko erregea<\/em> liburuko pertsonaien bidez, Mengiste-k agerian jartzen dizkigu orbain sakonak uzten dituen nonahiko indarkeriaren ondorio larriak.<\/p>\n

 <\/p>\n

Mussoliniren erregimenak, nazien sarraski-planaren konplizeak, ez du eragozpenik okupazio-gerran etiopiarren aurka antzeko indarkeria erabiltzeko. Baina badira beste indarkeria batzuk ere, historia honetako protagonista diren emakumeenak, gizarte patriarkal baten biktimak, non neskatoak behartuta ezkontzen dituzten, ezkontzaren barruan sexu-indarkeria normalizatuta dagoen eta morrontza inolako galderarik gabe onartzen den. Hirutek Ettoreri esaten dio: “Entzun itzazu hildakoak gero eta ozenago: entzunak izan behar dugu. Gogoan izan behar gaituzte. Ezagunak izan behar dugu .\u00bb Eta horrekin memoriaren uholdea sortzen da.<\/p>\n

 <\/p>\n

Oharra: liburuak bi aragazki bakarrik dakartza. Geuk batzuk erantsi dizkiogu idatzi honi, garai hura ezagutzeko lagungarri direlakoan.<\/p>\n

\"\"

Il Re Ombra, Maaza Mengiste, Einaudi, 2021, traduzione dall\u2019inglese di Anna Nadotti.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

\"\"

Maaza Mengiste\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 wikimedia<\/p><\/div>\n

Maaza Mengiste<\/strong> (Addis Abeba, 1971) idazle etiopiar-estatubatuarra da. Bere eleberrien artean Beneath the Lion ‘s Gaze -Lehoiaren begiradapean- (2010) eta The Shadow King -Itzaleko Erregea- (2019) daude.<\/p>\n

\"\"

Fotografia della collezione privata di Maaza Mengiste che ha ispirato il personaggio di Hirut<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\"\" \"\"<\/strong><\/p>\n

ITZALEKO ERREGEA<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

    Galdu dena ez dago gehiago, ene neskatoa, galdu denak lekua uzten du bertze gauza batentzat.<\/p>\n

      \n
    1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

      Inork ez du gerra ezagutzen, bizi duen arte.<\/p>\n

        \n
      1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

        Haile Selasie bere bulegoan dago, isiltasunean.<\/p>\n

        \"\"

        Haile Selasie enperadore etiopiarra<\/p><\/div>\n

         <\/p>\n

          \n
        1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

          Fusil hori Etiopiarena da.<\/p>\n

            \n
          1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

            Menen enperatriza: \u201cBadugu konfiantza, nonahikoak direla ere, emakumeek badutela gogoa, munduan bakea eta maitasuna egon dadin\u201d.<\/p>\n

            \"\"

            Gerra garaia: soldaduak kaian Massawa-n 1935ean. Argazkia: Mondadori via Getty<\/p><\/div>\n

              \n
            1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

              Emakumeak amharieraz erran zion: Innateinna abbate motewal<\/em>. Ene ama eta ene aita hil egin dira. Memot.<\/em> Hiltzea.<\/p>\n

                \n
              1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                Baina 1935eko urriaren 3a da eta egun amaigabe horretako goizeko bortzetan, Emilio de Bono sartu zen Etiopian, Gash ibaia zeharkatuz.<\/p>\n

                 <\/p>\n

                \"\"

                Emilio de Bono italiar militar eta politikari faxista<\/p><\/div>\n

                \u00a0<\/strong><\/p>\n

                  \n
                1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                  Emakumeok prest egon behar dugu. Egun batean benetako balak eta armak izanen ditugu.<\/p>\n

                    \n
                  1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                    Haiek erranen dute ez zela gertatu. Haien hegazkinek ez zutela hegan egin Kidane-ren batailoiaren gainetik eta ez zietela bota ziape-gasa borrokalariei, errekei eta lurrari.<\/p>\n

                      \n
                    1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                      Navarra! Navarra! Mugi, har! Postariak gutunzal bat jaurtitzen dio, haren abizena, Navarra, Navarra, taldean dabilen artean.<\/p>\n

                      188<\/p>\n

                      Teferi Mekonnen trenera igo da, herrialdetik irteteko.<\/p>\n

                       <\/p>\n

                      Bigarren liburua (Erresistentzia)<\/em><\/p>\n

                      198.or.<\/p>\n

                      Bihur zaitez soldadu, hartarako jaio baitzinen. Zutik, Hirut.<\/p>\n

                        \n
                      1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                        Ettore Navarra-k itzarri berri den baten aurpegia du. Hatsa sakon hartzen du, behatzen du presoa, eta amharieraz dio eta ondoren italieraz: Nola duzu izena? Simih man new? Come ti chiami?<\/em><\/p>\n

                          \n
                        1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                          Gizona behin eta berriro saiatzen da, neskaren barnera sartzen, baina beranduegi da.<\/p>\n

                            \n
                          1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                            Mussolini.ren inbasioa gertatu zenetik egunero, Jemberek bere galarik onenak jantzi ditu eta irten du ferenj<\/em> aitzinamendua geratzera.<\/p>\n

                            \u00a0<\/em><\/p>\n

                            Hirugarren liburua (Itzulerak)<\/em><\/p>\n

                              \n
                            1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                              Argazkia: Mutil gazte bat, sorbalda hezurtsuak dituena eta buru handia, dardarka eguzki-galdatan.<\/p>\n

                              Argazkia: Emakume gazte batek bere bularraren aurka besarkatzen du gizon adintsu bat.<\/p>\n

                                \n
                              1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                Baina zuk, seme maite, ez dakizu neure benetako izena ere. Nire lehen emazteak, Anya-k, nahiko zukeen nik erratea. Neure bigarren andrea, zure ama, Gabriella, gai da ene zuhurtasuna konprenitzeko. Badaki zenbat daukan bere baitan hitz batek.<\/p>\n

                                  \n
                                1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                  Hirut! Hemendik, hemendik! Kontuz!<\/p>\n

                                    \n
                                  1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                    Koroa: Kanta itzazue, alabok, emakume bat eta milaka emakume, haizearen pare korri egin baitzuten, herrialde bat pizti pozointsuetatik babesteko.<\/p>\n

                                      \n
                                    1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                      Haile Selassiek poltsa lurrean uzten du, irteten du gelatik, zeharkatzen du korridorea eta eskailerak jaisten ditu, nora doan jakin gabe.<\/p>\n

                                       <\/p>\n

                                        \n
                                      1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                        Kartzelan gaude. Atxilo hartu gaituzte. Ez dakit non dauden bertzeak.<\/p>\n

                                          \n
                                        1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                          Izena: Ettore Navarra. Jaioterria: Venezia, Italia. Jaioteguna: 1913ko uztailaren 20a. Aitaren izena: leonardo Navarra. Amaren izena: Gabriella Rachele Bassi Navarra. Aitaren jaioterria: Ezezaguna. Aitaren jaioteguna: Ezezaguna. Amaren aldetiko amatxiren izena: Rachele Bassi. Amaren aldetiko aitatxiren izena: Mauro Bassi. Aiaren aldetiko amatixren izena: Ezezaguna. Aitaren aldetiko aitatxiren izena: Ezezaguna. Erlijioa: Bat ere ez.<\/p>\n

                                            \n
                                          1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                            Il mio segreto<\/em>, erraten du gizonak, bere bularra seinalatuz.<\/p>\n

                                            Il mio segreto<\/em>, erraten du emakumeak, haren bularra seinalatuz.<\/p>\n

                                            \u00a0<\/em><\/p>\n

                                              \n
                                            1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                              Hiltzea. Morire. Memot<\/em>. Hiltzea merezi duzu. Orduan fusila altxatzen du, heltzen dio kainoitik, eta buruan jotzen du.<\/p>\n

                                                \n
                                              1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                                Zerk batzen ditu berebiziko indarra duten gizonak, aita<\/em>?<\/p>\n

                                                  \n
                                                1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                                  Ihesbide bakarra aitzina egitea da.<\/p>\n

                                                   <\/p>\n

                                                  Hitzostea<\/em><\/p>\n

                                                    \n
                                                  1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                                    Orain bi egun, irten zuen etxetik eta pintada batzuk aurkitu zituen eraikinaren hormetan: Kanpora, ferenj!<\/em> Behera inperialismoa! Kanpora Mussolini!<\/p>\n

                                                    Interludioa: 1974<\/em><\/p>\n

                                                      \n
                                                    1. or.<\/li>\n<\/ol>\n

                                                      Manifestariak bildu dira hiriko plaza eta eskola guztietan, destituzioa exijitzeko, baina Haile Selassie bere bulegoan dago gramofonoari korda ematen, Aida eta Radames leizera daramatzan azken ekitaldiaren zain.<\/p>\n

                                                      \u00a0<\/em><\/p>\n

                                                      \"\"

                                                      Aida, Radames, & Amneris<\/p><\/div>\n

                                                       <\/p>\n

                                                      \"\"

                                                      Giussepe Verdi-ren Aida<\/p><\/div>\n

                                                       <\/p>\n

                                                      \"\"<\/em><\/p>\n

                                                      Maaza Mengiste idazlea bere liburuaz:<\/p>\n