Hitz tabua da, Fukushimaz iritziak ematen dituzten milaka aditu eta kalakarien arteko bakan batzuek aipatzen dutena. Askok ezagutuko ere ez dute. \u201cCorium\u201d diozu?\u00a0 Zentral nuklearren jabe eta arduradunek badakite zer den, baina isilaraztea hobetsi dute. Nola azaldu jendeari erregai nuklear urtuek sortutako magma goriak kontrol barik darraiela?
\n<\/p>\n
Irakurle: jateko puska lehorra\u00a0 gerta dakizuke aste honetako Net Hurbil. Beharrezkoa, ordea, Fukushiman zer gertatzen ari den eta batez ere aurrerantzean zer pasa daitekeen ulertu nahi baduzu. Goazen eskolara.<\/p>\n
Frantsesezko Fukushima-over-blog<\/em> aberatsa idazten duen Pierre Fetet-ek dioenez, \u201ccorium hitza tabu da TEPCOrentzako. Zergatik ez duen sekula aipatzen munduan jazo den hondamendi nuklear handienaren arduradunak? Argi eta garbi, horixe delako gizakiak inoiz sortu duen materiarik arriskutsuena, ezin kontrolatuzko eta ezin kudeatuzko magma bat, ondorio kalkula ezinak dakartzana\u201d.<\/p>\n Corium hitza ingeles hiztunek sortu neologismoa da. Wikipedian azaltzen da ingelesezko, alemanezko eta frantsesezko edizioetan, ez aldiz gaztelaniazkoan edo euskarazkoan.\u00a0 Agian horregatik zenbait jendek nahasten ditu coriuma eta kurioa (ingelesez curium, espainolez curio). Kurioa gai ezagunagoa da, gaztetxotan ikasi genuen taula periodikoan 96. zenbakia dauka eta plutonioaren manipulaziotik sortzen da. Coriuma beste gauza da.<\/p>\n Coriuma sortzen da istripu nuklearretan, erreaktoreen muinean \u2013core ingelesez\u2013 elkarrekin nahastuta urtzen direnean erregai dauzkaten uranioa eta plutonioa, eta erreaktore barruan ipinitako gainerako gaiak: zirkonioa eta bestelako aleazioak, erregaiei eusteko barra eta beste mekanismoak, erreaktorearen ontzia eginik dagoen altzairua bera, errefrijerazioko hoditeria, eta abar.<\/p>\n Naturan existitzen ez den gai berri hau sei alorretan da txit muturrekoa: oso-oso ahalmen handiko, toxiko, erradioaktibo, bero, trinko eta korrosiboa da.<\/p>\n Fukushimako corium guztien\u00a0 artean daukaten ahalmena kalkulatzeko, hona datua: urtu diren hiru erreaktoreek batuta 33 milioi pilula erradioaktibo hatz baten lodierakoak zeuzkaten erregaitzat, eta horietako bakoitzak tona bat ikatzek adina energia darama. Kontuak atera zer nolako beroa dagoen hor pilatuta.<\/p>\n Fusioan ari diren gaiok eten gabe gas eta aerosol arras toxikoak isurtzen dituzte, haizeak oso urrun eraman ditzakeen partikulaz osatuak. Izugarri erradioaktiboa ere bada ore hau, ezin zaio inor hurbildu ingurura, segundo gutxitan hiltzeko arriskuan legoke eta.<\/p>\n Corium hau txit bero dago. 2.500 gradu inguruan, 3.200etaraino iritsiz.\u00a0 Konparaziorako, sumendi batek\u00a0 700-1.200 gradutan jaurtitzen du laba. Bero horiekin coriumak inguruko dena urtzen eta desegiten du bere saldatan, hormigoia ere bai. Txernobylgo zentralaren leherketak sortu zuen coriuma \u201chotzean egonkortu\u201d fasera heltzeko 6-7 hilabete behar izan ziren. Egia esan, \u201chotzean\u201d hori hitz egiteko modu bat da: 2004an, 18 urte beranduago, 1986an urtutako erregaiaren inguruan 36 gradu neurtzen ziren.<\/p>\n Fukushiman coriumak sortu dira lautatik hiru erreaktoretan, ordu luzez egoteagatik hoztu gabe. Hiruen artean 257 tona erregai zeuzkaten; Three Mile Islandeko istripuan 20 tona ziren, Txernobylgoan 50-80. Fukushimakoetako batean, gainera, plutonioa ere bazen. Tona guzti horietatik zenbat atera dira ontzietatik? Bestelako zenbat material gehiago bildu zaie urtuta? Non eta nola ari dira ore guzti horiek irakiten?<\/p>\n Hoztu ezin den orea<\/strong> Pierre Fetetek bere laburpen argia idazteko erabili duen iturrietako batean, Radioprotection Cirkus foro teknikoan, eztabaidatu da noraino heldu ahal izan diren Fukushimako coriumak. Baliteke zentralak zorupean daukan hutsune zabal batean hiruak elkartu izana, edo-eta horietako batek edo batzuek hormigoi geruza osoa zulatu eta lur geologikoan barna abantzatzen segitzea, edo bi-hiruren artean ore handia osatu ostean berriro olagarroa bezala beso bereizietan banatu izana. Baina datuak falta dira, ez TEPCOk eta ez Japoniako Gobernuak erakusten dituzte dauzkatenak.<\/p>\n Agian agintariek corium hitza bahitu dute ongi dakitelako hori inola geldiarazterik ez daukatela. Magma gori horri gainetik ura jaurtitzea alferrikako ahalegina da. Dagoenekoz zoruko hormigoian barnatuta ote dago? Txernobylen sobietarrek zentralaren azpialdea zulatu eta bigarren zoru lodi betonezkoa egin zuten \u2013milaka gizonen osasuna sakrifikatuz\u2013 coriuma lur geologikoan barnatu ez zedin, inguruko lur eta urak areago kutsatuz. Zergatik ez ote dute gauza bera egin japoniarrek? TEPCO dirurik gabe dagoelako? Ura dagoelako azpian? Ala dagoenezkoz horretarako beranduegi delako?<\/p>\n Arrisku handiak sortzen ditu corium kontrolaezinak. Leherketak eragin ditzake, eten gabe hidrogenoa sortzen duelako. Dagoenekoz lehertu dira lau eraikinak. Hori gutxi balitz, 4.ean erregai usatuak lurretik 20 metrora daude zintzilik, eta azpia lehertuko balitzaio… Eztandarik gabe ere, coriumak hormigoizko zimenduak hondatu litzake.<\/p>\n Baina bestelako leherketak ere eragin ditzake coriumak, lurrinezkoak. Agian \u2013diote aditu batzuek beren hipotesietan\u2013 horregatik hustu zituzten itsasora apirilaren 4an zentralaren sotoetako 11.500 tona ur erradiatu, lurrindurik eztanda egingo zuten beldurrez. Hori hala balitz, esan nahiko zuen coriumak hiru aste behar izan zituela erreaktoreen azpiko hormigoi lodia zulatzeko, zorionez ez dela lurtutako ore guztia ontzitik atera.<\/p>\n Beste arrisku bat gehiago Fuku\u00adshimako coriumek: leherketa nuklearrena. Hain zuzen, badira adituak uste dutenak hori jadanik gertatu dela 3. eraikinean, uranioaz gain plutonioa \u2013MOX famatua, zehazki Frantziako Marcoulen ekoizten dutena\u2013 zeukan hartan. Baina horrelakorik jazotzekotan, bonba militarren aldean milioika aldiz txikiagoa litzateke. Albiste onen bat behar zen.<\/p>\n Bukatzeko, magma goritu horrek ura erabili lezake barnean daraman erradioaktibitatea inguruetan barreiatzeko. Hori gerta liteke bai lurpeko geruza freatikoetan aurkitutako urak edo bai itsasokoak kutsatuz. Ez ahaztu hondartzatik 200 metrora daudela erreaktoreak. Azken finean coriumak dakartzan txikizio guztiak arrisku nagusi honi daude loturik, dozenaka urtez hoztu ezinik eta ondorioz kontrolatu gabe egongo den saldak planeta osora barreiatuko dituela partikula erradiaktiboak.<\/p>\n Honetan ere, coriumaren ezagutzan alegia, laborategi ari da suertatzen Fukushima Daiichiko zentrala, hiru erreaktoreetako coriumak kontrolik gabe lagata. Inongo laborategitan simulatu ezin izan dutenez, ondoko urte luzeetan geu gure seme-alabekin izango gara esperimentuaren lekuko. Eta akuri nagusiak, Japoniako herritarrak.<\/p>\n Argazki oina:<\/strong> Informazio gehiago:<\/strong> Hitz tabua da, Fukushimaz iritziak ematen dituzten milaka aditu eta kalakarien arteko bakan batzuek aipatzen dutena. Askok ezagutuko ere ez dute. \u201cCorium\u201d diozu?\u00a0 Zentral nuklearren jabe eta arduradunek badakite zer den, baina isilaraztea hobetsi dute. Nola azaldu jendeari erregai nuklear urtuek sortutako magma goriak kontrol barik darraiela?<\/p>\n","protected":false},"author":58,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-542","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"yoast_head":"\n
\nLaborategietan egindako simulazioek erakutsi dute Fukushimakoak bezala erreaktoreak urik gabe geratu eta 6 ordura urtzen hasten zaiela barneko muina, 7 orduren buruan ontziaren ipurdia desegina dago eta 14 ordu pasatakoan\u00a0 zortzi metroko hormigoizko oinarria zeharkatu lezake.<\/p>\n
\nInterneten coriumaren oso argazki gutxi aurkitzen dira, eta bitxia da, laborategietan egin diren esperimentuen edo orain arte gertatutako irudietan hartutako irudi asko egon behar dute hortik barrena… inoren giltzapean. Frantziako Erradiazioekiko Segurtasun Institutuaren \u2013ISRN frantsesezko sigletan\u2013 guneak erakusten du bideo bakarretakoa, 2009an Vulcano esperimentuan grabatua: metal urtua gori daukan arragoa dirudi ikusi batera. Bideoak ere oso urri dira; horietako batean Ex-sfk blogari famatuak dauka hartuta Japoniako Ekonomia Ministerioaren simulazio didaktiko bat, non erakusten den nola gertatzen den istripua. Gaur horrelako materialak zentsuratuta daude Japonian. Lerroon ondoko irudia Philipe Hillion-ek atera eta jarrita dauka sarean: horrela aurkitu zuen 1987an urtutako coriuma Txernobylgo sotoetan 2005ean, oraindik bero eta erradiazioz gainezka.<\/p>\n
\n– Artikuluaren iturri nagusia frantsesez.<\/a>
\n– Eta bere itzulpena (\u201ccorium\u201d azkenean \u201ccorio\u201d itzuli dute, baina ez da ofiziala) gaztelaniaz.<\/a>
\n– \u201cCorium\u201d ingelesezko Wikipedian.<\/a>
\n– Coriumari buruzko eztabaida Radioprotection Cirkus frantsesezko foroan.<\/a>
\n– Ikusi coriuma \u201clanean\u201d Frantziako Segurtasun Nuklearraren Erakundearen bide honetan.<\/a>
\n– Txernobylgo zentralaren sotoetan nola zegoen coriuma 2005ean, argazkietan.<\/a>
\n– Fukushimakoa bezalako zentralean gertatu dena Japoniako gobernuak aspaldi aurrikusi bezala, frantsesezko tituluekin.<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"