{"id":13067,"date":"2009-06-30T20:32:06","date_gmt":"2009-06-30T20:32:06","guid":{"rendered":"http:\/\/13067"},"modified":"2009-06-30T20:32:06","modified_gmt":"2009-06-30T20:32:06","slug":"hizkuntzaren-oroimen-historikoa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/","title":{"rendered":"Hizkuntzaren oroimen historikoa"},"content":{"rendered":"

Astebete oporretan eta bloga lolo egon da. Atseden  baten. Eta bueltan, ba zerbait idatzi behar, baina burua ez dabil oso fin bero sapa honekin. Beraz, kopiatu eta itsatsi. Gipuzkoa euskara<\/a> webgunetik hartu dut artikulu hau, Paula Kasaresena<\/a>.<\/p>\n

<\/p>\n

Hizkuntzalaritza liburuek desagertzeko arriskuan dauden mintzairen azken hiztunen aipamenak erruz bildu dituzte. Carme Junyent<\/a> hizkuntzalariaren hitzetan, hizkuntzalaritzaren historia azken hiztunen nekrologiez josirik dago.<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

Orain, Interneten ere mundu zabaleko hainbat hizkuntzen azken hiztunen<\/a>
\nlekukotasunak aurki ditzakegu. Batzuetan, hiztun horiek, euren
\nhizkuntza komunitatea osatzen zuen gizataldea desagerturik (hilik edo
\nbeste kultura eta hizkuntza batera asimilaturik), hizkuntzaren benetako
\nazken hiztunak izan ziren. Hala gertatu zen Ingalaterran, Kornuallesen<\/a>, 1777. urtean Dolly Pentreath<\/a> arrantzalea, kornubiera<\/a> hizkuntza zeltikoaren azken hiztuna, hil zelarik; Dalmaziako (oraingo Kroazian) Veglia uhartean 1898an Antonio Udina<\/a> hargina, dalmata<\/a> hizkuntza erromanikoaren azken hiztuna, hil zelarik; Erresuma Batuko Man uhartean 1974an Ned Maddrell<\/a> manxera<\/a> hizkuntza zeltikoaren azken hiztuna hil zelarik; edo AEBtako Kalifornian 1916an Ishi<\/a>, yahi<\/a> hizkuntza amerindieraren azken hiztuna eta 1987an Roscinda Nolasquez<\/a> cupanera<\/a> hizkuntzaren azkena hil zirelarik.<\/p>\n

Bertze batzuetan, dialekto baten azken hiztunen aipamenak ditugu.
\nHalakoak ugariak izan dira euskararen historia hurbilean, eta hainbat
\neuskalkiren azken hiztunen izen-abizenak ere badakizkigu, Ubaldo Hualde<\/a> edo Fidela Bernat<\/a>, adibidez.<\/p>\n

Baina azken hiztunaren hiltzeak ez dakar nahitaez hizkuntzaren
\ndesagerpena. Herri bateko azken hiztuna desagertuta ere, hizkuntza
\ngaldu berriak bere komunitatean, haren toponimian eta bizilagunen
\nizenetan, hau da, komunitate horren oroimen kolektiboan bere arrastoa
\nuzten du eta hori hizkuntza berpizteko hazia izan daiteke. Ez dakigu
\nhizkuntza galduaren oroimen kolektiboak nola eragiten duen belaunaldi
\nberrien hizkuntza berreskuratzeko nahian eta ahalmenean, baina zenbait
\negilek -Miquel Grosek Recuperaci\u00f3n del euskera en Navarra<\/em><\/a>
\nliburuan, adibidez- bi gertakarien arteko erlazio zuzena iradoki du.
\nBertzalde, hor dugu Dolly Pentreath zenarekin gertatutakoa: bizi
\nzelarik atso xelebretzat hartu izan zuten kornubiera egiten zuen
\nazkenekoa izateagatik, eta egun goraipatua eta miretsia da bizitza
\nosoan bere hizkuntzari erakutsi zion atxikimenduagatik.<\/p>\n

Beraz, herri hizkuntzen berreskuratze eta berrindartze sozialaren
\nazterketan interesgarria da hizkuntzen eta oroimen historikoaren arteko
\nharremanari erreparatzea, are eta gehiago egun oroimen historikoaren
\ngaia hain modan egonda.<\/p>\n

Paula Kasares<\/strong>
Nafarroako Unibertsitate Publikoko<\/a> irakasle elkartua.<\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Astebete oporretan eta bloga lolo egon da. Atseden  baten. Eta bueltan, ba zerbait idatzi behar, baina burua ez dabil oso fin bero sapa honekin. Beraz, kopiatu eta itsatsi. Gipuzkoa euskara webgunetik hartu dut artikulu hau, Paula Kasaresena. Hizkuntzalaritza liburuek desagertzeko arriskuan dauden mintzairen azken hiztunen aipamenak erruz bildu dituzte. Carme Junyent hizkuntzalariaren hitzetan, hizkuntzalaritzaren historia […]<\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[341,178,197,342,200,4,5,49],"class_list":["post-13067","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sailkatu-gabea","tag-historikoa","tag-hizkuntza","tag-kasares","tag-oroimen","tag-paula","tag-sl","tag-soziolinguistika","tag-soziologia"],"yoast_head":"\nHizkuntzaren oroimen historikoa - Garaigoikoa<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Hizkuntzaren oroimen historikoa - Garaigoikoa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Astebete oporretan eta bloga lolo egon da. Atseden  baten. Eta bueltan, ba zerbait idatzi behar, baina burua ez dabil oso fin bero sapa honekin. Beraz, kopiatu eta itsatsi. Gipuzkoa euskara webgunetik hartu dut artikulu hau, Paula Kasaresena. Hizkuntzalaritza liburuek desagertzeko arriskuan dauden mintzairen azken hiztunen aipamenak erruz bildu dituzte. Carme Junyent hizkuntzalariaren hitzetan, hizkuntzalaritzaren historia […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Garaigoikoa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-06-30T20:32:06+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Txerra Rodriguez\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@garaigoikoa\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Txerra Rodriguez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/2009\\\/06\\\/30\\\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/2009\\\/06\\\/30\\\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Txerra Rodriguez\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/460e679562b6c6b679cf78f49a422b25\"},\"headline\":\"Hizkuntzaren oroimen historikoa\",\"datePublished\":\"2009-06-30T20:32:06+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/2009\\\/06\\\/30\\\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\\\/\"},\"wordCount\":338,\"commentCount\":0,\"keywords\":[\"historikoa\",\"hizkuntza\",\"kasares\",\"oroimen\",\"paula\",\"sl\",\"soziolinguistika\",\"soziologia\"],\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/2009\\\/06\\\/30\\\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/2009\\\/06\\\/30\\\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/2009\\\/06\\\/30\\\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\\\/\",\"name\":\"Hizkuntzaren oroimen historikoa - Garaigoikoa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-06-30T20:32:06+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/460e679562b6c6b679cf78f49a422b25\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/2009\\\/06\\\/30\\\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/2009\\\/06\\\/30\\\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/2009\\\/06\\\/30\\\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Hizkuntzaren oroimen historikoa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/\",\"name\":\"Garaigoikoa\",\"description\":\"Hizkuntza soziologia (edo soziolinguistika)\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/460e679562b6c6b679cf78f49a422b25\",\"name\":\"Txerra Rodriguez\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/84c33467efd80cea8ce40cf1e4a2e452b6ab9c51622e1a63fa9960d7fc6fa113?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/84c33467efd80cea8ce40cf1e4a2e452b6ab9c51622e1a63fa9960d7fc6fa113?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/84c33467efd80cea8ce40cf1e4a2e452b6ab9c51622e1a63fa9960d7fc6fa113?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Txerra Rodriguez\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/x.com\\\/garaigoikoa\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/txerra-rodriguez\\\/author\\\/txerra-rodriguez\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Hizkuntzaren oroimen historikoa - Garaigoikoa","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Hizkuntzaren oroimen historikoa - Garaigoikoa","og_description":"Astebete oporretan eta bloga lolo egon da. Atseden  baten. Eta bueltan, ba zerbait idatzi behar, baina burua ez dabil oso fin bero sapa honekin. Beraz, kopiatu eta itsatsi. Gipuzkoa euskara webgunetik hartu dut artikulu hau, Paula Kasaresena. Hizkuntzalaritza liburuek desagertzeko arriskuan dauden mintzairen azken hiztunen aipamenak erruz bildu dituzte. Carme Junyent hizkuntzalariaren hitzetan, hizkuntzalaritzaren historia […]","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/","og_site_name":"Garaigoikoa","article_published_time":"2009-06-30T20:32:06+00:00","author":"Txerra Rodriguez","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@garaigoikoa","twitter_misc":{"Written by":"Txerra Rodriguez","Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/"},"author":{"name":"Txerra Rodriguez","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/#\/schema\/person\/460e679562b6c6b679cf78f49a422b25"},"headline":"Hizkuntzaren oroimen historikoa","datePublished":"2009-06-30T20:32:06+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/"},"wordCount":338,"commentCount":0,"keywords":["historikoa","hizkuntza","kasares","oroimen","paula","sl","soziolinguistika","soziologia"],"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/","name":"Hizkuntzaren oroimen historikoa - Garaigoikoa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/#website"},"datePublished":"2009-06-30T20:32:06+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/#\/schema\/person\/460e679562b6c6b679cf78f49a422b25"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/2009\/06\/30\/hizkuntzaren-oroimen-historikoa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Hizkuntzaren oroimen historikoa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/","name":"Garaigoikoa","description":"Hizkuntza soziologia (edo soziolinguistika)","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/#\/schema\/person\/460e679562b6c6b679cf78f49a422b25","name":"Txerra Rodriguez","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/84c33467efd80cea8ce40cf1e4a2e452b6ab9c51622e1a63fa9960d7fc6fa113?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/84c33467efd80cea8ce40cf1e4a2e452b6ab9c51622e1a63fa9960d7fc6fa113?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/84c33467efd80cea8ce40cf1e4a2e452b6ab9c51622e1a63fa9960d7fc6fa113?s=96&d=mm&r=g","caption":"Txerra Rodriguez"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/garaigoikoa"],"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/author\/txerra-rodriguez\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/wp-json\/wp\/v2\/users\/37"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13067"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13067\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/txerra-rodriguez\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}