{"id":800,"date":"2010-09-22T22:49:42","date_gmt":"2010-09-22T20:49:42","guid":{"rendered":"http:\/\/argia.eus\/erredakzio-mahaia\/unai-brea\/?p=800"},"modified":"2010-09-22T22:49:42","modified_gmt":"2010-09-22T20:49:42","slug":"materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/","title":{"rendered":"Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_801\" style=\"width: 160px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-801\" class=\"size-full wp-image-801\" src=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"125\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-801\" class=\"wp-caption-text\">Materia eta antimateria: zergatik unibertsoan lehenengoa besterik ez dago?<\/p><\/div>\n<p>Izenburua arraro samarra irudituko zaio profanoari, ia guztioi beraz: nola ez dira, bada, desberdinak izango materia eta antimateria, bataren izenak bestearen aurkakoa dela adierazten badu? Partikulen fisikan adituek erabiltzen\/asmatzen dituzten izenei buruz luze hitz egin genezake, egia esan. Pentsa, oinarrizko partikulen (elektroiak eta halakoak) ezaugarrietako bati \u201czaporea\u201d esaten diote, sekula elektroi bat dastatu ez badute ere.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Hain zuzen, eguzkian sortzen diren partikula \u2013eta antipartikula\u2013 batzuen zaporea aztertuz konturatu da fisikari talde bat materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla. Ez naiz xehetasunetan sartuko, zuzenean joko dut ondorioetara: materia partikula mota guztiek antimateriazko baliokide bat daukate, masa bera baina kontrako karga duena. Elektroiak, esaterako, karga negatiboa dauka; haren antimateriazko baliokideak, positroiak, positiboa. Bata bestearekin konbinatuz gero, elkar suntsitzen dute, eta energia igorri. Zientzialariak bat datoz unibertsoaren sorreran materia eta antimateria kopuru berdina zegoela. Fisikaren galdera garrantzitsuenetako bat da ea zergatik ez zuten elkar desegin. Nola liteke materiaz osatutako unibertsoa edukitzea orain, eta ez energia hutsezkoa? (Esan beharrik ez dago materia eta antimateria izenak arbitrarioak direla: geratu denari esaten diogu materia, eta desagertu denari antimateria).<\/p>\n<p>CP simetriaren teoriaren arabera \u2013berriz egingo diet uko xehetasunei\u2013, biek portaera bera eduki behar dute zenbait baldintzatan. Baina oraingo aurkikuntzak aditzera ematen du agian partikulek ez dutela teoria hori betetzen. Horrek lagundu dezake goiko paragrafoan azaldutako galderaren erantzuna aurkitzen. Bide batez, fisikariak behartu ditzake Eredu Estandarra \u2013materia osatzen duten partikulen eta haien arteko harremanen deskripzioa\u2013 berrosatzera.<\/p>\n<p>Fisikaz dakiguna errebisatzera behartuko gaitu, halaber, beste albiste honek, azkenean baieztatzen bada: zientzialari talde batek aurkitutako zantzuen arabera, baliteke fisikaren legeak ez izatea berdinak unibertso osoan. Zientziarekin zerikusirik ez daukaten hausnarketa batzuk eragin dizkit horrek. Beste batean izango da; gaur, igarri duzuenez, ez nago xehetasunetan murgiltzeko gogoz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Izenburua arraro samarra irudituko zaio profanoari, ia guztioi beraz: nola ez dira, bada, desberdinak izango materia eta antimateria, bataren izenak bestearen aurkakoa dela adierazten badu? Partikulen fisikan adituek erabiltzen\/asmatzen dituzten izenei buruz luze hitz egin genezake, egia esan. Pentsa, oinarrizko partikulen (elektroiak eta halakoak) ezaugarrietako bati \u201czaporea\u201d esaten diote, sekula elektroi bat dastatu ez badute [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[68,161,237,500,579],"class_list":["post-800","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zientzia-eta-teknologia","tag-antimateria","tag-cp-simetria","tag-eredu-estandarra","tag-materia","tag-partikulen-fisika"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du - Mundua ez da biribila<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du - Mundua ez da biribila\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Izenburua arraro samarra irudituko zaio profanoari, ia guztioi beraz: nola ez dira, bada, desberdinak izango materia eta antimateria, bataren izenak bestearen aurkakoa dela adierazten badu? Partikulen fisikan adituek erabiltzen\/asmatzen dituzten izenei buruz luze hitz egin genezake, egia esan. Pentsa, oinarrizko partikulen (elektroiak eta halakoak) ezaugarrietako bati \u201czaporea\u201d esaten diote, sekula elektroi bat dastatu ez badute [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mundua ez da biribila\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-09-22T20:49:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Unai Brea\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Unai Brea\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"1 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/\"},\"author\":{\"name\":\"Unai Brea\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332\"},\"headline\":\"Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du\",\"datePublished\":\"2010-09-22T20:49:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/\"},\"wordCount\":303,\"commentCount\":1,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg\",\"keywords\":[\"Antimateria\",\"CP simetria\",\"Eredu Estandarra\",\"Materia\",\"Partikulen fisika\"],\"articleSection\":[\"Zientzia eta teknologia\"],\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/\",\"name\":\"Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du - Mundua ez da biribila\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg\",\"datePublished\":\"2010-09-22T20:49:42+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#website\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/\",\"name\":\"Mundua ez da biribila\",\"description\":\"Ingurumena, energi krisia, zientzia\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332\",\"name\":\"Unai Brea\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dc27b01c1e22b27548cf7afe880322716c77e3d48b5af25989b7d16226a99c4c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dc27b01c1e22b27548cf7afe880322716c77e3d48b5af25989b7d16226a99c4c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Unai Brea\"},\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/author\/unai-brea\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du - Mundua ez da biribila","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du - Mundua ez da biribila","og_description":"Izenburua arraro samarra irudituko zaio profanoari, ia guztioi beraz: nola ez dira, bada, desberdinak izango materia eta antimateria, bataren izenak bestearen aurkakoa dela adierazten badu? Partikulen fisikan adituek erabiltzen\/asmatzen dituzten izenei buruz luze hitz egin genezake, egia esan. Pentsa, oinarrizko partikulen (elektroiak eta halakoak) ezaugarrietako bati \u201czaporea\u201d esaten diote, sekula elektroi bat dastatu ez badute [&hellip;]","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/","og_site_name":"Mundua ez da biribila","article_published_time":"2010-09-22T20:49:42+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Unai Brea","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Unai Brea","Est. reading time":"1 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/"},"author":{"name":"Unai Brea","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332"},"headline":"Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du","datePublished":"2010-09-22T20:49:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/"},"wordCount":303,"commentCount":1,"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg","keywords":["Antimateria","CP simetria","Eredu Estandarra","Materia","Partikulen fisika"],"articleSection":["Zientzia eta teknologia"],"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/","name":"Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du - Mundua ez da biribila","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg","datePublished":"2010-09-22T20:49:42+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#primaryimage","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg","contentUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/09\/materia-antimateria.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/09\/22\/materia-eta-antimateria-uste-baino-desberdinagoak-direla-ematen-du\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Materia eta antimateria uste baino desberdinagoak direla ematen du"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/","name":"Mundua ez da biribila","description":"Ingurumena, energi krisia, zientzia","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332","name":"Unai Brea","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dc27b01c1e22b27548cf7afe880322716c77e3d48b5af25989b7d16226a99c4c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dc27b01c1e22b27548cf7afe880322716c77e3d48b5af25989b7d16226a99c4c?s=96&d=mm&r=g","caption":"Unai Brea"},"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/author\/unai-brea\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=800"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}