{"id":869,"date":"2010-12-03T12:12:57","date_gmt":"2010-12-03T10:12:57","guid":{"rendered":"http:\/\/argia.eus\/erredakzio-mahaia\/unai-brea\/?p=869"},"modified":"2010-12-03T12:12:57","modified_gmt":"2010-12-03T10:12:57","slug":"artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/","title":{"rendered":"Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa"},"content":{"rendered":"<p>1995ean Kimika Nobel Saria irabazi zuen Paul Crutzen izeneko zientzialari batek proposamena egin berri du Lurraren berotzea ahal den heinean gutxitzeko. Artizarraren atmosferan oraindik orain behatu diren fenomenoak ikusita, hobe Crutzenen ideia tentuz hartzea, momentuz behintzat.<!--more--><\/p>\n<p>Sentsazioa daukat zenbat eta tramankulu sofistikatuagoak bidali espaziora, orduan eta agerikoagoa dela unibertsoaz dugun ezjakintasuna. Oraingoan, Artizarrak eman digu ezustekoa. Albo-alboan, apenas 108 milioi kilometrora, dugun planetaren atmosferan azido sulfurikozko hodeiak daude, haren gainazala ikustea eragozten digutenak. 50 eta 70 kilometro bitarteko altueran eratzen dira hodeiok, sumendiek jaurtikitako sufre dioxidoa ur-lurrunarekin elkartzen denean. Ustez, 70 kilometrotik gora eguzkiaren erradiazioak berehala suntsitzen du sufre dioxidoa.<\/p>\n<div id=\"attachment_871\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500.jpg\" data-rel=\"lightbox-image-0\" data-rl_title=\"\" data-rl_caption=\"\" title=\"\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-871\" class=\"size-medium wp-image-871\" src=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg\" alt=\"Artizarra.\" width=\"300\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg 300w, https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-150x150.jpg 150w, https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-768x768.jpg 768w, https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500.jpg 1000w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-871\" class=\"wp-caption-text\">Artizarra.<\/p><\/div>\n<p>Baina usteak erdi ustel. Europako Espazio Agentziak Venus Express zunda bidali du txangoan paraje horietara, eta hark sufre dioxidoa aurkitu du 90 eta 110 kilometro bitarteko altueran. Zundak debekatuta dauka gaizki funtzionatzea, auskalo zenbat euro balio du-eta, beraz azalpen teoriko berriak aurkitu behar dira. Eta aurkitu dituzte; ez daukat gogorik zehaztasunetan hasteko, ez dadin agerian geratu nik ere ez ditudala oso ondo ulertu. Garrantzitsuena zera da: hasiera batean ezustea zena, dagoeneko ez dela.<\/p>\n<p>Zuhurtzia da bertute guztietan lehena, eta zientzialariek badakite hori. Venus Express proiektuko kide batek esan du: \u201cAurkikuntza hauek adierazten dute sufrearen ziklo atmosferikoa uste genuena baino konplikatuagoa dela\u201d. Eta bide batez, adierazten dute Lurraren berotzea gutxitzeko onak ziruditen zenbait mekanismo agian ez direla hain onak. Azken batean, honezkero ahaztuta geneukan Paul Crutzenen proposamena suertatu da, itxuraz bederen, galtzaile.<\/p>\n<p>Crutzenek esan zuen berotegi efektua murriztuko litzatekeela Lurraren atmosferan, hogei kilometroko garaieran, sufre dioxido kopuru handiak injektatuko balira, ez galdetu niri nola. Hainbat sumendiren erupzioak behatuz jakin ahal izan denez, altuera horretan dioxidoak azido sulfuriko tantak eratzen ditu, nola Artizarrean. Eta tanta horiek eguzkiaren erradiazioaren zati bat igortzen dute berriz espaziora; hala, Crutzenek esandakoa eginez gure planetaren tenperatura gradu erdian gutxituko litzateke. Txikikeria ematen du baina biziro eskertuko genuke. Proposamenak ona zirudien Artizarreko berriak iritsi arte. Ez dakigu zer abiaduratan lurruntzen den azido sulfurikoa, berriz sufre dioxidoa eratuz; eta sufre dioxidoak eguzkiaren erradiazioa iragazten duenez, momentuz geldi Crutzenen ideia. Hala jakin dugu, bidenabar, proposamena serioski aztertzen ari zirela.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1995ean Kimika Nobel Saria irabazi zuen Paul Crutzen izeneko zientzialari batek proposamena egin berri du Lurraren berotzea ahal den heinean gutxitzeko. Artizarraren atmosferan oraindik orain behatu diren fenomenoak ikusita, hobe Crutzenen ideia tentuz hartzea, momentuz behintzat.<\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[81,93,449,582,658],"class_list":["post-869","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zientzia-eta-teknologia","tag-artizarra","tag-azido-sulfurikoa","tag-klima-aldaketa","tag-paul-crutzen","tag-sufre-dioxidoa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa - Mundua ez da biribila<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa - Mundua ez da biribila\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1995ean Kimika Nobel Saria irabazi zuen Paul Crutzen izeneko zientzialari batek proposamena egin berri du Lurraren berotzea ahal den heinean gutxitzeko. Artizarraren atmosferan oraindik orain behatu diren fenomenoak ikusita, hobe Crutzenen ideia tentuz hartzea, momentuz behintzat.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mundua ez da biribila\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-12-03T10:12:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Unai Brea\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Unai Brea\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/\"},\"author\":{\"name\":\"Unai Brea\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332\"},\"headline\":\"Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa\",\"datePublished\":\"2010-12-03T10:12:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/\"},\"wordCount\":346,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg\",\"keywords\":[\"Artizarra\",\"azido sulfurikoa\",\"klima aldaketa\",\"Paul Crutzen\",\"sufre dioxidoa\"],\"articleSection\":[\"Zientzia eta teknologia\"],\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/\",\"name\":\"Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa - Mundua ez da biribila\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg\",\"datePublished\":\"2010-12-03T10:12:57+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#website\",\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/\",\"name\":\"Mundua ez da biribila\",\"description\":\"Ingurumena, energi krisia, zientzia\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332\",\"name\":\"Unai Brea\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dc27b01c1e22b27548cf7afe880322716c77e3d48b5af25989b7d16226a99c4c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dc27b01c1e22b27548cf7afe880322716c77e3d48b5af25989b7d16226a99c4c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Unai Brea\"},\"url\":\"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/author\/unai-brea\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa - Mundua ez da biribila","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa - Mundua ez da biribila","og_description":"1995ean Kimika Nobel Saria irabazi zuen Paul Crutzen izeneko zientzialari batek proposamena egin berri du Lurraren berotzea ahal den heinean gutxitzeko. Artizarraren atmosferan oraindik orain behatu diren fenomenoak ikusita, hobe Crutzenen ideia tentuz hartzea, momentuz behintzat.","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/","og_site_name":"Mundua ez da biribila","article_published_time":"2010-12-03T10:12:57+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Unai Brea","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Unai Brea","Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/"},"author":{"name":"Unai Brea","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332"},"headline":"Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa","datePublished":"2010-12-03T10:12:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/"},"wordCount":346,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg","keywords":["Artizarra","azido sulfurikoa","klima aldaketa","Paul Crutzen","sufre dioxidoa"],"articleSection":["Zientzia eta teknologia"],"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/","name":"Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa - Mundua ez da biribila","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg","datePublished":"2010-12-03T10:12:57+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#primaryimage","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg","contentUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-content\/uploads\/sites\/62\/2010\/12\/venus-3500-300x300.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/2010\/12\/03\/artizarraren-atmosfera-eta-klima-aldaketa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Artizarraren atmosfera eta klima aldaketa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/","name":"Mundua ez da biribila","description":"Ingurumena, energi krisia, zientzia","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/444bd64c1fd32dcadfa3884863d60332","name":"Unai Brea","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dc27b01c1e22b27548cf7afe880322716c77e3d48b5af25989b7d16226a99c4c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/dc27b01c1e22b27548cf7afe880322716c77e3d48b5af25989b7d16226a99c4c?s=96&d=mm&r=g","caption":"Unai Brea"},"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/author\/unai-brea\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/869","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=869"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/869\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/unai-brea\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}