{"id":4392,"date":"2024-08-30T10:24:40","date_gmt":"2024-08-30T09:24:40","guid":{"rendered":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/?p=4392"},"modified":"2024-09-02T10:09:22","modified_gmt":"2024-09-02T09:09:22","slug":"menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/","title":{"rendered":"Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak?"},"content":{"rendered":"<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-4393\" src=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela.jpg\" alt=\"\" width=\"601\" height=\"443\" srcset=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela.jpg 2000w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela-300x221.jpg 300w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela-1024x755.jpg 1024w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela-768x566.jpg 768w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela-1536x1132.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 601px) 100vw, 601px\" \/><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">XIX. eta XX. mendeetan ohikoa zen hiri nagusietako kaleetan ikustea janzkera tradizional ikusgarria zuten emakume batzuk, sendabelarrak saltzen. Ansotarrak ziren, Aragoiko Ans\u00f3 ibarrekoak. Erakusketa batek haien historia kontatu digu, eta bide batez azalerazi du atzean ezkutatzen zen ekonomia eta funtzio sozial garrantzitsua.<!--more--><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">Ans\u00f3ko <i>Torreta<\/i> edo dorre zaharrean paratu dute erakusketa abuztuan zehar \u2013lehenago Jacan, Huescan, Madrilen eta Zaragozan ere izan da\u2013, Elena Gusano Galindok komisariatua, A Gorgocha elkartearen eskutik: <i>Mujeres ansotanas. Las vendedoras de t\u00e9. <\/i>Solairuz solairu, emakume haien bizitzaz ez ezik, bailara osoko testuinguru sozialaren jabe egiten da bisitaria.<\/p>\n<div id=\"attachment_4394\" style=\"width: 612px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-4394\" class=\" wp-image-4394\" src=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Torreta.jpg\" alt=\"\" width=\"602\" height=\"451\" srcset=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Torreta.jpg 1280w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Torreta-300x225.jpg 300w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Torreta-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Torreta-768x576.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 602px) 100vw, 602px\" \/><p id=\"caption-attachment-4394\" class=\"wp-caption-text\">Anso herriko torreta edo dorretxea, Garderako bidea kontrolatzen zuen antzina. Erakusketa bertan izan da ikusgai.<\/p><\/div>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">Ans\u00f3 herria 2.000 biztanle izatera iritsi zen XX. mende hasieran. Pirinioetako beste txoko batzuetan chesoa, belsetanera, chistabinera, ribagorzatarra eta <a href=\"https:\/\/eu.wikipedia.org\/wiki\/Aragoieraren_dialektoak\">aragoieraren beste dialekto batzuk<\/a> hitze egiten ziren moduan, Anson bazuten bere hizkuntza, ansotarra, oraindik irauten duena. Hango ekonomia abeltzaintzan zegoen oinarriturik, baina hitzaren ordainari kasu eginez, abelburuak aberatsentzat ziren. Etxe pobreetan urte sasoi jakinetan migratzea zen irtenbideetako bat, are gehiago emakumea izanik, \u201caho bat\u201d gutxiago neguan elikatzeko.<\/p>\n<p lang=\"eu-ES\"><strong>Espartingile Maulen, te saltzaile Bilbon<\/strong><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">Hainbat lanbidetan jardun ziren emakume ansotarrak bailaratik kanpo: Ebroko Erriberan jornalera moduan lihoa lantzen, Panticosako eta \u2013egun Esako urek irentsitako\u2013 Tiermaseko bainuetxeetan neskame eta zerbitzari lanetan, edo espartin fabriketan. Erronkariko edo Zaraitzuko <i>ainaren <\/i>gisan, dozenaka ziren urtero hilabete luzetan Maulera joaten ziren ansotarrak.<\/p>\n<div id=\"attachment_4395\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-4395\" class=\" wp-image-4395\" src=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Espartingileak.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"337\" srcset=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Espartingileak.jpg 990w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Espartingileak-300x168.jpg 300w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Espartingileak-768x431.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><p id=\"caption-attachment-4395\" class=\"wp-caption-text\">Espartingileak Maulen, tartean ansotarrak ere baudaude.<\/p><\/div>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">Gusanoren esanetan, bidaia aprobetxatzen zuten bailarako sendabelarrak saltzeko medikurik ordaindu ezin zuten herritarrei, kamamila kasu, eta ondoren kontrabandoan pasatako Suitzako tea ere hasi ziren saltzen itzuleran. Horrela egin ziren ezagun. Fabriketako lanerako balio ez zuten neskatilak eta emakume adinekoak herriz herri joaten ziren oinez, Madril, Bilbo, Tarragona eta antzeko hiri handietaraino, <i>basqui\u00f1a<\/i> izeneko jantzi tradizionala erreklamo bezala hartuta.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">Miguela Gurr\u00eda (1879-1974) izan zen emakume haietako bat, Gurria Etxekoa, hamahiru urterekin tea saltzen ibili zen Nafarroan, Gaztelan, Extremaduran eta Andaluzian, honela kontatzen zuen:<i> <\/i><\/p>\n<blockquote>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\"><i>&#8220;Con la basqui\u00f1a farta d\u2019agua, teneban que dorm\u00ed en pall\u00e1s cheladas de fr\u00edo\u201d<\/i> (Basqui\u00f1a urez blaituta, hotzez akabatuta lo egin behar genuen txaboletan).<\/p>\n<\/blockquote>\n<div id=\"attachment_4403\" style=\"width: 271px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-4403\" class=\"size-medium wp-image-4403\" src=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kamamila-261x300.jpg\" alt=\"\" width=\"261\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kamamila-261x300.jpg 261w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kamamila.jpg 702w\" sizes=\"auto, (max-width: 261px) 100vw, 261px\" \/><p id=\"caption-attachment-4403\" class=\"wp-caption-text\">Ans\u00f3ko kamamila ere komertzializatu zuten.<\/p><\/div>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">Dozena batzuk izaten ziren handik honantz ibiltzen zirenak, baina arreta piztu zuten kostunbrismoaren gerizpean aritzen ziren margolari eta idazleen artean, Espainia \u201cautentikoa\u201d ordezkatzen omen zutelako. Ignacio Zuloagak ansotarren inguruko hainbat margolan egin zituen, eta Joaqu\u00edn Sorollak 1911n Ansoko bi emakume sendabelar saltzaile erretratatu zituen Madrilgo bere estudioan.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">XX. mendeak aurrera egin ahala, gero eta gutxiago ziren saltzaile moduan aritzen zirenak. Pascuala Mendiara, Cher\u00f3n Etxekoa, izan zen azkenetakoa. 1936ko Gerrak Madrilen harrapatu zuen senide batzuen etxean, han utzi zituen abandonaturik azken te fardelak, beharrez utzi ere.<\/p>\n<div id=\"attachment_4396\" style=\"width: 612px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-4396\" class=\" wp-image-4396\" src=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Sorolla.jpg\" alt=\"\" width=\"602\" height=\"404\" srcset=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Sorolla.jpg 1502w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Sorolla-300x201.jpg 300w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Sorolla-1024x687.jpg 1024w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Sorolla-768x515.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 602px) 100vw, 602px\" \/><p id=\"caption-attachment-4396\" class=\"wp-caption-text\">Joaqu\u00edn Sorolla margolaria estudioan ansotar emakume eta gaztetxoa erretratatzen. Ondoan, argazkia atera zienekoa: Sebastiana Puy\u00f3 eta iloba Sebastiana Brun, Tomas\u00e9 Etxekoak.<\/p><\/div>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">\u201cAnsoko etxe pobreetako emakume saltzaile ibiltariek bizimodu tradizionalaren sistema mantentzen lagundu zuten\u201d, ondorioztatu du erakusketak. Berezia da oso kasua, baina ez bakarra, adibidez Toledon (<i>lagarterak<\/i>) eta Kataluniako Cad\u00ed mendilerroan (<i>trementinaireak<\/i>) antzeko ezkutuko ekonomia ibiltariak sortu ziren sendabelarrekin \u2013Euskal Herrian ere zenbatekoa ote zen jarduera horren pisu ekonomikoa gure baserrietan?\u2013.<\/p>\n<div id=\"attachment_4397\" style=\"width: 612px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-4397\" class=\" wp-image-4397\" src=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Erakusketa.jpg\" alt=\"\" width=\"602\" height=\"396\" srcset=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Erakusketa.jpg 1250w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Erakusketa-300x197.jpg 300w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Erakusketa-1024x673.jpg 1024w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Erakusketa-768x505.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 602px) 100vw, 602px\" \/><p id=\"caption-attachment-4397\" class=\"wp-caption-text\">Ekonomia ibiltari sistema berezia sortu zuten Anson.<\/p><\/div>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\"><b>Trementinaireen lagun-sareak<\/b><\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">Tuixent herrian <a href=\"https:\/\/www.trementinaires.org\/\">Trementinaireen Museoa<\/a> bisitatu daiteke. Transhumantziaren bideei jarraiki Pla d&#8217;Urgell edo Camp de Tarragonaraino joaten ziren oinez urtean birritan, sendabelarrak, olioak eta perretxiko sikuak saltzera. Zera irakurri dezake museora gerturatzen denak:<\/p>\n<blockquote>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">\u201cUrtez urte, bazekiten ze ate izango zuten irekita, non aurkituko zuten plater bat edo ohatze bat lo egiteko. Bidaiaren eskasiatik eta esperientzia gaiztoetatik harago \u2013kasu batzuetan fama txarra baitzuten\u2013, trementinaireek lagun-sare sendo bat josi zutelako eta bazekitelako non izango ziren ongi etorriak. Beren bezero onenak herrietan eta nekazarien etxeetan zeuden, medikua bisitatzeko baliabiderik ez zuten herritarren artean\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">Azken trementinairea Sof\u00eda Montane i Arnau (1908-1996) izan omen zen, Osserakoa (Urgel Garaia). Hamar urterekin hasi zen amonarekin belar saltzen. Zerbitzatzen ere aritu zen epe batez, baina Miquel Borrellekin ezkondu eta gero, senar emazteak herriz herriko salmenta ibiltariari ekin zion bete-betean; 1982an egin zuten azken bidaia, Sofiak 74 urte zituen.<\/p>\n<div id=\"attachment_4398\" style=\"width: 612px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-4398\" class=\" wp-image-4398\" src=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Trementinairea.jpg\" alt=\"\" width=\"602\" height=\"829\" srcset=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Trementinairea.jpg 930w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Trementinairea-218x300.jpg 218w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Trementinairea-744x1024.jpg 744w, https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Trementinairea-768x1057.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 602px) 100vw, 602px\" \/><p id=\"caption-attachment-4398\" class=\"wp-caption-text\">Sof\u00eda Montane i Arnau, Urgel Garaiko (Katalunia) azken trementinairea.<\/p><\/div>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">Kuriosoena da, hirian tradizioaren <span lang=\"eu-ES\">erreferente<\/span> ziren horiek, euren bailara eta herrieta<span lang=\"eu-ES\">n<\/span> \u201caldaketaren motor\u201d izan zirela. Hala dio Sergio S\u00e1nchez <span lang=\"eu-ES\">editoreak<\/span>, <i>Mujeres. Migraci\u00f3n a la modernidad <\/i><i>(<\/i>Pirineum, 2020<i>)<\/i>, liburuan. \u201cNire ustez <span lang=\"eu-ES\">g<\/span>izarte tradizional haren akats handienetako bat emakumearen bazterketa historikoa izan zen\u201d, <span lang=\"eu-ES\">zioen egileak<\/span> <a href=\"https:\/\/www.eldiario.es\/aragon\/cultura\/migracion-modernidad-mujeres-pirenaicas-ansotanas-vendedoras-sororidad-seccion-femenina_1_6482901.html\">El Diario.es hedabidearekin egindako elkarrizketa batean<\/a>. Bere esanetan, Pirinioek emakumea \u201cetxetik egotzi\u201d zuten, baina hiri <span lang=\"eu-ES\">zein<\/span> bainuetxeetan ikusitako haize berriak <span lang=\"eu-ES\">ekarri zituzten bueltan<\/span>.<\/p>\n<p class=\"western\" lang=\"eu-ES\">Gizarte patriarkal hertsi batean hezitako emakume haiek, garai modernoetara igarotzeko zubi izan ziren, beraz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XIX. eta XX. mendeetan ohikoa zen hiri nagusietako kaleetan ikustea janzkera tradizional ikusgarria zuten emakume batzuk, sendabelarrak saltzen. Ansotarrak ziren, Aragoiko Ans\u00f3 ibarrekoak. Erakusketa batek haien historia kontatu digu, eta bide batez azalerazi du atzean ezkutatzen zen ekonomia eta funtzio sozial garrantzitsua.<\/p>\n","protected":false},"author":19,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,10,13,20,22],"tags":[1063,290,832,1062,1061],"class_list":["post-4392","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ekonomia","category-gizartea","category-historia","category-natura","category-osasuna","tag-anso","tag-emakumeak","tag-pirinioak","tag-sendabelarrak","tag-trementinaire"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak? - Angelu itsua<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak? - Angelu itsua\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"XIX. eta XX. mendeetan ohikoa zen hiri nagusietako kaleetan ikustea janzkera tradizional ikusgarria zuten emakume batzuk, sendabelarrak saltzen. Ansotarrak ziren, Aragoiko Ans\u00f3 ibarrekoak. Erakusketa batek haien historia kontatu digu, eta bide batez azalerazi du atzean ezkutatzen zen ekonomia eta funtzio sozial garrantzitsua.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Angelu itsua\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-08-30T09:24:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-09-02T09:09:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Urko Apaolaza\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Urko Apaolaza\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Urko Apaolaza\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cf16f4e100fbc204b4a7bf6a9392f422\"},\"headline\":\"Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak?\",\"datePublished\":\"2024-08-30T09:24:40+00:00\",\"dateModified\":\"2024-09-02T09:09:22+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/\"},\"wordCount\":794,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/21\\\/2024\\\/08\\\/Kartela.jpg\",\"keywords\":[\"Anso\",\"emakumeak\",\"Pirinioak\",\"sendabelarrak\",\"trementinaire\"],\"articleSection\":[\"Ekonomia\",\"Gizartea\",\"Historia\",\"Natura\",\"Osasuna\"],\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/\",\"name\":\"Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak? - Angelu itsua\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/21\\\/2024\\\/08\\\/Kartela.jpg\",\"datePublished\":\"2024-08-30T09:24:40+00:00\",\"dateModified\":\"2024-09-02T09:09:22+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cf16f4e100fbc204b4a7bf6a9392f422\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/21\\\/2024\\\/08\\\/Kartela.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/21\\\/2024\\\/08\\\/Kartela.jpg\",\"width\":2000,\"height\":1474},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/2024\\\/08\\\/30\\\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/\",\"name\":\"Angelu itsua\",\"description\":\"Politika, ekonomia eta historia\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/cf16f4e100fbc204b4a7bf6a9392f422\",\"name\":\"Urko Apaolaza\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/199b3ffdcdcaefa574d3b7c9cd6acfbcfb1b6cac0a9ae4d2ae539f4172302258?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/199b3ffdcdcaefa574d3b7c9cd6acfbcfb1b6cac0a9ae4d2ae539f4172302258?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/199b3ffdcdcaefa574d3b7c9cd6acfbcfb1b6cac0a9ae4d2ae539f4172302258?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Urko Apaolaza\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/urko-apaolaza\\\/author\\\/urko-apaolaza\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak? - Angelu itsua","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak? - Angelu itsua","og_description":"XIX. eta XX. mendeetan ohikoa zen hiri nagusietako kaleetan ikustea janzkera tradizional ikusgarria zuten emakume batzuk, sendabelarrak saltzen. Ansotarrak ziren, Aragoiko Ans\u00f3 ibarrekoak. Erakusketa batek haien historia kontatu digu, eta bide batez azalerazi du atzean ezkutatzen zen ekonomia eta funtzio sozial garrantzitsua.","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/","og_site_name":"Angelu itsua","article_published_time":"2024-08-30T09:24:40+00:00","article_modified_time":"2024-09-02T09:09:22+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Urko Apaolaza","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Urko Apaolaza","Est. reading time":"6 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/"},"author":{"name":"Urko Apaolaza","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/#\/schema\/person\/cf16f4e100fbc204b4a7bf6a9392f422"},"headline":"Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak?","datePublished":"2024-08-30T09:24:40+00:00","dateModified":"2024-09-02T09:09:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/"},"wordCount":794,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela.jpg","keywords":["Anso","emakumeak","Pirinioak","sendabelarrak","trementinaire"],"articleSection":["Ekonomia","Gizartea","Historia","Natura","Osasuna"],"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/","name":"Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak? - Angelu itsua","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela.jpg","datePublished":"2024-08-30T09:24:40+00:00","dateModified":"2024-09-02T09:09:22+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/#\/schema\/person\/cf16f4e100fbc204b4a7bf6a9392f422"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/#primaryimage","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela.jpg","contentUrl":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2024\/08\/Kartela.jpg","width":2000,"height":1474},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/2024\/08\/30\/menditik-hirira-zer-ezkutatzen-digu-pirinioetako-sendabelar-saltzaileen-lanak\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Menditik hirira: zer ezkutatzen digu Pirinioetako sendabelar saltzaileen lanak?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/","name":"Angelu itsua","description":"Politika, ekonomia eta historia","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/#\/schema\/person\/cf16f4e100fbc204b4a7bf6a9392f422","name":"Urko Apaolaza","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/199b3ffdcdcaefa574d3b7c9cd6acfbcfb1b6cac0a9ae4d2ae539f4172302258?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/199b3ffdcdcaefa574d3b7c9cd6acfbcfb1b6cac0a9ae4d2ae539f4172302258?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/199b3ffdcdcaefa574d3b7c9cd6acfbcfb1b6cac0a9ae4d2ae539f4172302258?s=96&d=mm&r=g","caption":"Urko Apaolaza"},"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/author\/urko-apaolaza\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4392","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4392"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4407,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4392\/revisions\/4407"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/urko-apaolaza\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}