{"id":639,"date":"2010-06-28T13:30:57","date_gmt":"2010-06-28T11:30:57","guid":{"rendered":"http:\/\/argia.eus\/erredakzio-mahaia\/xabier-letona\/?p=639"},"modified":"2010-06-28T13:30:57","modified_gmt":"2010-06-28T11:30:57","slug":"presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/","title":{"rendered":"Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan"},"content":{"rendered":"<p><strong>BIZI NAIZEN<\/strong> etxeko hipoteka-mailegua eskuratu   genuenean, orain hamairu urte, haren jabetza eskriturak zioen etxeak 20   milioi pezeta (120.000 euro) balio zuela. Ezin genuen hori baino diru   gehiago eskatu etxea erosteko maileguan. Kontua garbia zen. Bankuak gure   hipoteka saldu nahi izan bazuen, paketetxoa batzen zuen paperean  argi   geratuko zen hipoteka-mailegu hori 20 milioi pezeta balio duen etxe   batean oinarritua dagoela.<!--more--><\/p>\n<p>Neurri sinple hori nazioarteko finantzetan indarrean jarriko balitz,   AEBetako subprime motako hipoteken arazoa neurri handian saihestuko  zen.  Hau da, saltzen diren finantza produktuen informazioa gardena  balitz,  arazo eta diru asko aurreztuko genukeela herritarrok.<\/p>\n<p>Neurri asko har daitezke finantza mundua arautzeko eta hori izan da   G-20ko bilkuraren helburuetako bat, baina porrot egin dute horretan.   \u201cBai, ongi da krisia ekarri digun finantza sektorea hobeto arautzea \u2013dio   munduko gobernu berriak bere baitan\u2013 baina oraingoz gobernu bakoitzak   egin ditzala etxeko lanak berean, eta hurrengo gailurrean helduko diogu   gaiari berriz\u201d.<\/p>\n<p>Oso gaitza da finantzen munduaz ondo jabetzea \u2013nik bederen ez dut   ulertzen\u2013 berau ulertzeko denbora eta ezagutza handia behar dela   iruditzen zait. Samurra da finantza terminologiaren oihanean galtzea.   Baina XXI. mendean bizi gara, eta zarata informatiboa inoiz baino   handiagoa bada ere, apur bat bilatuta inoiz baino errazagoa da   informazioa eskuratzea eta ulertzea.<\/p>\n<p>Finantza merkatuak arautzeko gauza asko egin daitezke: kontabilitate   arau gardenak eta bateratuak lortu, nazioarteko diru mugimendu handiei   zerga jarri, banku komertziala eta inbertsio bankua ondo bereizi,   kalifikazio agentziak kontrolatu\u2026 baina azkenean ez da horrelako ezer   atera G-20tik, eta herritarron hizkuntzara itzulita horrek esan nahi du   finantza merkatuek oraindik ere beren esanetara dituztela gobernuak. Ez   da hain harrigarria kontuan hartuta mundu mailako mailegu kopuruen %80   finantza operazioetara doala \u2013hau da, diruarekin dirua irabaztera\u2013 eta   %20 egiazko ekonomia laguntzera.<\/p>\n<p>Eta orduan? \u201cBankuen nazionalizazioa!\u201d, diote gero eta gehiagok,   baina ez sendatu ondoren berriz pribatizatzeko, baizik mailegua egiazko   ekonomia eta interes sozialaren defentsan erabili dadin. Eta bai, badu   logika, baina horraino iritsi barik ere bizpahiru mugimenduk oso   bestelako egoera ekarriko lukete.<\/p>\n<p>Adibidez, nola uler liteke kalifikazio agentzien lana hain   garrantzitsua izanik, hauek finantza erakunde pribatuen soldatapean   egotea? Kalifikazio agentziek definitzen dute finantza produktuen   arrisku maila. Artikuluaren hasieran aipatutako gure etxearen   hipoteka-maileguaren adibidean, nola liteke horrelako agentzia batek   esatea oso hipoteka mailegu ona dela etxearen eskriturarik ikusi ere ez   duenean? Berdin gertatzen da herrialdeen zor publikoarekin. Nola   baloratuko du justiziaz, adibidez Greziak zorra ordaintzeko duen   ahalmena, txarto baloratzeak dirua garestitzen duenean eta Greziaren   hartzekodunek horrela diru gehiago irabaziko dutenean? Ez da finantzetan   aditua izan behar, agentzia hauen lana ulertzeko eta, beraz, interes   publikoa babesteko duten garrantziaz jabetzeko. Zuzenean publikoak egin   daitezke edo arauak jarri eta beren lana zorrotz kontrolatu. Zergatik  ez  ote dute halakorik egiten gobernuek? Menpekotasuna.<\/p>\n<p>2007ko finantza krisiarekin hipotekei buruz ikasi genuen, besteak   beste, eta orain estatuen kanpo zorraz, egungo krisiaren ardatzaz. Hemen   ere gauza ulertezin asko gertatzen dira. Gobernuek zor publikoa   jaulkitzen dute eta herritarren dirua finantza erakunde pribatuen esku   uzten dute, bonoen edo dena delakoen salmenta egin dezaten. Inbertsio   banku hauek, noren interesak lehenetsiko ote dituzte? Espekulazioari   aurre egiteko ez ote litzateke logikoagoa bitartekari lan hori erakunde   publikoek edo hauen kontrolpean egitea?<\/p>\n<p>Neurri ugari beharko da, baina bizpahiru nahikoa izan daitezke   gobernuen indar eta borondatea neurtzeko. Subprime krisia izan zen   lehen, orain zor publikoarena eta hirugarren bat ere izango da, aipatu   gisakoen neurriak hartzen ez badira. Horietako batzuk duela gutxira arte   indarrean izan dira, AEBetan 1933tik 1999ra arte zutik izan zen   Glass-Steagall legea, banku komertziala eta inbertsio bankuak bereizten   zituena \u2013Europan ez da bereizketa hori\u2013. Orain Obamak ez du indarrik   izan berau berrezartzeko.<\/p>\n<p>Eta galdera nagusietakoa da ea zer demontre egin dezakegun   herritarrok marrazo mundu horretan eragiteko. Eta erantzun bakarra dago:   presio egitea gobernu eta alderdien gainean, presio etengabea, diruak   baino presio gehiago egitea. Esate baterako asteartekoa moduko greba   orokorrarekin.<\/p>\n<p>(ARGIAko 2237. zenbakian argitaratua)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BIZI NAIZEN etxeko hipoteka-mailegua eskuratu genuenean, orain hamairu urte, haren jabetza eskriturak zioen etxeak 20 milioi pezeta (120.000 euro) balio zuela. Ezin genuen hori baino diru gehiago eskatu etxea erosteko maileguan. Kontua garbia zen. Bankuak gure hipoteka saldu nahi izan bazuen, paketetxoa batzen zuen paperean argi geratuko zen hipoteka-mailegu hori 20 milioi pezeta balio duen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,21],"tags":[191,275,288],"class_list":["post-639","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ekonomia","category-nazioartea","tag-ekonomi-krisia","tag-finantzak","tag-g20"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan - Gazteluko plazatik<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan - Gazteluko plazatik\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"BIZI NAIZEN etxeko hipoteka-mailegua eskuratu genuenean, orain hamairu urte, haren jabetza eskriturak zioen etxeak 20 milioi pezeta (120.000 euro) balio zuela. Ezin genuen hori baino diru gehiago eskatu etxea erosteko maileguan. Kontua garbia zen. Bankuak gure hipoteka saldu nahi izan bazuen, paketetxoa batzen zuen paperean argi geratuko zen hipoteka-mailegu hori 20 milioi pezeta balio duen [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Gazteluko plazatik\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-06-28T11:30:57+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Xabier Letona\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Xabier Letona\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/2010\\\/06\\\/28\\\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/2010\\\/06\\\/28\\\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Xabier Letona\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4b1ada3f20106e7fd3b61443b11f1484\"},\"headline\":\"Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan\",\"datePublished\":\"2010-06-28T11:30:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/2010\\\/06\\\/28\\\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\\\/\"},\"wordCount\":612,\"commentCount\":0,\"keywords\":[\"ekonomi krisia\",\"finantzak\",\"G20\"],\"articleSection\":[\"Ekonomia\",\"Nazioartea\"],\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/2010\\\/06\\\/28\\\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/2010\\\/06\\\/28\\\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/2010\\\/06\\\/28\\\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\\\/\",\"name\":\"Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan - Gazteluko plazatik\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-06-28T11:30:57+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4b1ada3f20106e7fd3b61443b11f1484\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/2010\\\/06\\\/28\\\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/2010\\\/06\\\/28\\\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/2010\\\/06\\\/28\\\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/\",\"name\":\"Gazteluko plazatik\",\"description\":\"Politika eta ekonomia bidegurutzea\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4b1ada3f20106e7fd3b61443b11f1484\",\"name\":\"Xabier Letona\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4ad3023a519967e829fad0074da144edb1c7e24d1d0767d91a3024f8cc193848?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4ad3023a519967e829fad0074da144edb1c7e24d1d0767d91a3024f8cc193848?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4ad3023a519967e829fad0074da144edb1c7e24d1d0767d91a3024f8cc193848?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Xabier Letona\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/blogak.argia.eus\\\/xabier-letona\\\/author\\\/xabier-letona\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan - Gazteluko plazatik","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan - Gazteluko plazatik","og_description":"BIZI NAIZEN etxeko hipoteka-mailegua eskuratu genuenean, orain hamairu urte, haren jabetza eskriturak zioen etxeak 20 milioi pezeta (120.000 euro) balio zuela. Ezin genuen hori baino diru gehiago eskatu etxea erosteko maileguan. Kontua garbia zen. Bankuak gure hipoteka saldu nahi izan bazuen, paketetxoa batzen zuen paperean argi geratuko zen hipoteka-mailegu hori 20 milioi pezeta balio duen [&hellip;]","og_url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/","og_site_name":"Gazteluko plazatik","article_published_time":"2010-06-28T11:30:57+00:00","author":"Xabier Letona","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Xabier Letona","Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/"},"author":{"name":"Xabier Letona","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/#\/schema\/person\/4b1ada3f20106e7fd3b61443b11f1484"},"headline":"Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan","datePublished":"2010-06-28T11:30:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/"},"wordCount":612,"commentCount":0,"keywords":["ekonomi krisia","finantzak","G20"],"articleSection":["Ekonomia","Nazioartea"],"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/","name":"Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan - Gazteluko plazatik","isPartOf":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/#website"},"datePublished":"2010-06-28T11:30:57+00:00","author":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/#\/schema\/person\/4b1ada3f20106e7fd3b61443b11f1484"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/2010\/06\/28\/presioa-eta-presioa-diruak-agindu-ez-dezan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Presioa eta presioa\u2026 diruak agindu ez dezan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/#website","url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/","name":"Gazteluko plazatik","description":"Politika eta ekonomia bidegurutzea","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/#\/schema\/person\/4b1ada3f20106e7fd3b61443b11f1484","name":"Xabier Letona","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4ad3023a519967e829fad0074da144edb1c7e24d1d0767d91a3024f8cc193848?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4ad3023a519967e829fad0074da144edb1c7e24d1d0767d91a3024f8cc193848?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4ad3023a519967e829fad0074da144edb1c7e24d1d0767d91a3024f8cc193848?s=96&d=mm&r=g","caption":"Xabier Letona"},"url":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/author\/xabier-letona\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=639"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/639\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blogak.argia.eus\/xabier-letona\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}