[Itsaso Zubiria Etxeberria] Guatemalako bazterretan ibili da Leire Artola ARGIAko kazetaria. Bazterrak izan daitezke paraje edo ertz. Biak topatu ditu, txikitzeko arriskuan diren paraje ederrak –baita salbatu dutenen bat ere– eta ia zibilizaziotik aparte geratutako ertzak. Mugarik Gabe GKEren bidez joan da eta lehen pertsonan ezagutzeko aukera izan du enpresa handien eskutik 30 komunitate indigena jasaten ari diren giza eskubideen urraketak. “Behaketa misioa” izan dela adierazi dute. Orain, Verapazetan (Guatemala iparraldea) ikusitakoa zabaltzeko unea da.
Inor gutxi iristen den lekuetara joan dira astebete inguru iraun duen bidaian. Zenbait komunitate indigena irisgarriegiak ez diren inguruetan bizi dira eta bertaraino joateko aukera izan dute misioan parte hartu duten Guatemalako eta nazioarteko ia hogei behatzaileek. “Hiruzpalau orduko bidaiak egin ditugu, ibilgailuekin joateko zailak diren bideetan barrena”, azpimarratu du etxe honetako kazetariak. Bertatik bertara azaldu dizkiete multinazionalen esku jasaten dituzten eskubide urraketak, eta misio honen helburu nagusietakoa izan da nazioartera egoera zabaltzea eta behatzaile hauek Guatemalako Gobernuaren eta komunitate indigena horien arteko bitartekariak izatea. “30 komunitatetako borrokak ezagutu ditugu –ez denak lekuan bertan, baina bai testigantzen bidez–, gehien azpimarratutakoa RENACE proiektu estraktibista hidroelektrikoarena izan da, eta makroproiektu hauek egitearren urratzen ari diren eskubideen eta komunitate hauen aldarrikapenen berri emateko bilera bat ere izan dugu gobernuko hainbat kargurekin”, azaldu du Artolak.
Ezkerreko gobernua dago gaur egun Guatemalan, baina indigenen iritziz “hitzak eta asmoak bai, baina orain arte ez du ezer handirik egin”. “Komunitate horietara iristeko baliabide falta azpimarratu zuten bilera horretan, baina diot, gu iritsi bagara… ez da ezinezkoa, borondate kontua ere bada”, adierazi du kazetariak.
Zigoitia Bai
Solaria enpresak Zigoitian (Araba) martxan jarri nahi duen proiektu fotovoltaikoaren aurka antolatutako taldeko ordezkaritza ere Guatemalan izan da, eta ezagutu ahal izan dituzte enpresen interes pribatuetan oinarritzen diren proiektuak eta itsasoz bestaldeko borrokekin izan ditzaketen antzekotasunak. “Indigenekin izandako elkarrizketetan aipatzen zuten komunitatea zatitzen ahalegintzen direla enpresak, desinformazio, eroskeria edo mehatxu bidez. Eta Zigoitia Baikoek ere antzeko egoerak salatu zituzten, bizilagunak lurrak saldu dituela esanez presioa egitea, informazioa ezkutatzea, etab.”, dio Artolak.
Bidaian ezagututakoa ARGIAn argitaratuko du, eta Mugarik Gabek dokumental bat ere egingo du, Guatemalako eta Zigoitiako lurren defentsarako borrokak jasotzen dituena.
