Hamahiru urte edukiko zituen ikaskideekin Anoetan partidu bat ikustera joan zen ume hark. Futbol partidu bat, a ze gauza. 22 tipo galtza motzetan baloi bati ostikoka; beste taldeak baino gol bat gehiago sartzen duenak irabazten du. Baina gustatu umeari hori ikustea. Kasualitatez ere ez, klaro, beste kontu asko baitzeuden afizio hartan nahasita: dirua milioika, bonbardaketa etengabea prentsan, telebistan, irratietan; eta era guztietako produktuen publizitatea; eta maskulinitate-eredu nahiko toxikoa; eta sinbologia pila, identitate lokala, nazionala, politikoa definitzeko lehian. Edozein aldetatik begiratuta ere gehiegi, hamahiru urteko ume batek arrazionalki prozesatzeko. Buruan ez, gorputzean pilatuko zen ezinegona.
Atletico Madril etorria baitzen Donostian jokatzera. Partiduaren ondoren etxera itzuli zenean, ume hark emaitza ia ahaztuta edukiko zuen; ez ordea ze taldek jokatu zuen Realaren kontra. Gogoratuko zituen istiluak ere estadiotik ateratzean, ertzainen kargak, askoz nagusiagoak izango ez ziren gazte batzuk larri, korrika batean ihesi Zorroaga pasealeku alde horretan, bera ikaskide baten gurasoek autoan etxera zeramaten bitartean.
Ume hark egun hartatik irudi bat gordeko zuen: talde bisitariaren zaleek bandera bete svastika erakutsia izango zuten partiduaren erdian, harro, nazkagarri. Hamahiru urte: oraindik ez zion arreta handirik jarriko politikari, giroan egongo zen arren. Eta, hala ere, hura gehiegi izango zen. Ordura arte II. Mundu Gerrako pelikuletan gaiztoei ikusia izango zien ikurra beraiengandik metro batzuetara, partidu osoan txakur errabiatuak bezala ibiliak ziren Atleticoren zaleen estandarte. Amorrua eta, batez ere, beldurra. Ume hark futbol partidu bat ikusi nahiko zuen, besterik ez. Benetako naziak hain gertu ikusteak eragindako sustoa handiegia izan zen.
Munduaz dugun irudia sarritan dikotomia infantilen bidez hasten da osatzen: talde horretakoak naziak, gure taldekoak kontrakoa. Estadio osoak gurutze gamatu hura ikusi zuenean jotako txistuek konfirmatuko zioten ez zela kirola bakarrik han jokoan zegoena. 22 tipo, galtza motzak, baloiari ostikoak, baina partidua faxisten kontra ere bada, gutxi gorabehera telebistan ikusi berria izango zuen John Hustonen Ihesa ala garaipena pelikulan bezala.
Handik urtebetera, ikaskide batek jarriko zuen izen emateko papera klaseko horman: Realaren kanporaketa Atleticoren kontra, joango gara ikustera? Ez zen apuntatuko: pelikulekin, liburuekin, diskoekin eta lehenbiziko parrandekin nahikoa izango zuen; futbolaz paso egiten hasi zen. Zoritxarrez, realzale ez zirenek ere jasoko zuten albistea, ordea: horrelako autobus batean joan zen Aitor Zabaleta Madrilera. Euskaldun-ehizan ari ziren Atletico Madrilen ultrek labankatuta hil zuten.
Umea nerabezaroan sartzen ariko zen, burutik kendu ezinda urtebete lehenago aldameneko harmailan sinbologia nazia astintzen aritu zenetakoren batek hil zuela realzale gaztea. Inork ez zuela urte oso batean ezer egin hura eragozteko, arazoa muturren aurrean eduki arren. Ezta orduz geroztik ere, titularren bat lortzeko egindako keinu kosmetikoak gorabehera: Metropolitanon jokatzen duen kluba eta Frente Atletico eskutik emanda, Gilen garaian bezala Cerezorenean, ultrak eta teorian ultra ez direnak, joan den larunbateko finalaren atarian bertan Zabaletaren memoria iraintzen duten kantak lasai ederrean abesten.
Baina gero Unai Marrerok bi penalti gelditu zituen. Eta berrogeiak beteta dauzkan arren, gorputzera hamahiru urteko ume izutu eta amorratu hura itzuli zitzaion bat-batean, gazte-gazterik trabeska geratutako trauma bat askatu balitzaio bezala. Woody Guthrieren gitarrako esaldia idatzi beharko lukete azpeitiarraren eskularruetan: “Makina hauek faxistak akabatzen dituzte”.
