Hau da atera nion azken argazkia. Gehiago egon nintzen berarekin, lurrean etzanda bizitzaz, unibertsoaz, jainkoaz solasean. Saharako basamortu erdian, sakelakorik gabe, telebistarik gabe, argi indarrik gabe, bizitzaz iharduten da. Esan bezala gehiago ikusi nuen, baina azken argazkia hau.
Bir Lehlu deituriko basamortu erdian dagoen Polisarioaren kanpamentu militar batean izan zen eta bere adiskide eta kamaraden ondoan irribarrez agertzen da. Dah El Bendirrek asko egiten zuen barre, argazkietan aurpegi serioa agertzen zuen halere, militar ikasketek gerratea gauza serioa dela erakusten dizu eta zure aurpegiak hori islatu behar du.
– Begiratu honi, espainolen aurka jarduten zuen, ez du kanpamentua zapaldu ere egin nahi, are gutxiago Tinduf – esan zidan ondoko soldadu zaharra seinalatuz eta irribarre eginaz.
– Zertarako nahi dut nik hura, hemen daukadan patxada, natura eta lagun mordoarekin? – irribarrez erantzun, gogoratzen ez dudan soldadu argal eta zaharrak.
Urtebete ere ez zen pasako irudi honen ondoren berriro Maroko eta Saharauien arteko gerra hasi zela eta dron batek (ziurrenik Israelek Rabati utzitakoa Trump-en baimenaz) bere autoa basamortu erdian leherrarazi zuela.
“Saharauiok munduaren alde honetan Marokoren aurka ezik, Israel eta Estatu Batuen aurka ari gara borrokan, baita Frantziaren aurka ere. Erne begiratzen badiozu, estatu faxista horiek dira mundua okerrago egiten duten estatuak. Guk, basamortuko seme behartsuok, inperialismoaren aurka borroka egiten dugu, esku biluziz baina borondate erraldoiez. Gure borroka ez da gerra bukatutakoan amaituko. Mundu hobe baten bila gabiltzan gerlariak gara Polisarioak” esan zidan Tifaritin (Mendebaldeko Saharako lurralde askatuetan) 2019an. Horrelaxe apuntatu nuen eta askotan gogoratzen dut zer eta non esan zidan.
Gogoko dut argazki hau, ez azkena izan zelako (horrek asko samintzen nau), ezta konposizio bikaina duela. Gogoko dut Dah irribarrez agertzen delako eta hori delako gogoratuko dudan irudia. Argazki goibelak besterik ez zirelako agertu bere oroimenez, bat bera ere ez bere funeralean irribarrez. Zin dagizuet irribarre asko egiten zuela. Bere alargunak aldiz bere haiman nire irudia du, ez Polisarioak oparitutakoa. Dena esanda Dah, dena esanda.
Gaur fikzio eguna da, bihar ere halaxe izango da.2026-06-04