Euskara erabiltzea hitz egitea bakarrik al da?
Josu Amezagak, Ane Martinezek, Libe Mimenzak eta Naroa Burresok artikulu argigarri bat argitaratu dute Bat aldizkarian (137. zenbakia): “Euskararen erabileraren definizio berri baterantz: komunikaziotik ikas dezakeguna”. Eta proposatzen duten hipotesia, gutxienez, deigarria da. Gure soziolinguistika klasikoak beti neurtu izan du erabilera alde “ekoizletik”: hau da, norbaitek euskaraz hitz egiten duenean (aurrez aurreko harremanetan). Baina egile hauen ustez, hedabideak euskaraz...
Read MoreEuskaltopiak
Etorkizuna ez da existitzen. Etorkizuna gaur da. Gaur da bihar. Etorkizuna gaurdanik hasi behar da egiten. Eta belaunaldi bakoitzak definitu behar du zer den beretzat mundu hobe bat. Ez 0tik hasita, noski, baina bai berera ekarrita. Honela jaso nuen aipu batean Intza Casamajouk esandako berbak EHZ dela eta: Transmisioa garrantzitsua da, baina talde berriak bere lekua egin behar du. Belaunaldi bakoitzak bere ekarpenekin utzi behar du arrastoa. Maoriek esaten omen dute hau: etorkizunera ibiltzen...
Read MoreZelan elikatu euskararen “kontakizun” berria?
Orain dela gutxi egin da Taupada jardunaldia Getxon eta bertan, besteak beste, Miren Artetxek hitzartze itzel bat eskaini zigun. Gaia ez zen nolanahikoa: Nola elikatu hizkuntzen inguruko kontakizunak ikuspegi intersekzionaletik? 20 minutu eskasetan Mirenek gaur egungo euskalgintza eta soziolinguistika erabat inbaditzen dituzten gai, azpigai eta gogoeta sakonak plazaratzen ditu. Niri behintzat burua lehertu zait eta biziki interesgarria iruditu zait ekarri duen ikuspuntua. Zintzo jokatzeko,...
Read MoreHizkuntza-kanona
Nork ezartzen du hizkuntza kanona? Zelan ezartzen da? Beste berba batzuekin esateko, nork ematen die legitimitatea hiztunei eta zelan egiten da prozesu hori? Nortzuk autobaztertzen dira kanon horretatik? Nork du autopertzepzio negatiboa bere berbakera/ahoskera dela eta? Eta zergatik? Galdera interesgarriak dira, baina erantzunak ……… zailak dira gero (spoiler: Euskaltzaindiak ez du ematen legitimazioa, askoz prozesu konplexuagoa da eta askoz sozialagoa). Galdera horiekin gogoratu naiz...
Read MoreKultura, antropologia eta beste tontakeriak
Orain dela gutxi irakurri dut Angel Diaz de Rada antropologoaren “Cultura, antropología y otras tonterías” liburua. Liburu horrek kultura du ardatz nagusi eta antropologiari oso lotuta dago (eta, hein batean, blog honen interesguneetatik apur bat aparte dabil). Hala ere, nire ustez, oso liburu erakargarria da zientzia egiten ahalegintzen garen guztiontzat. Eta hori dela eta, liburuko aipu batzuk ekarri nahi izan ditut hona: Agentzia, helburuak lortzeari dagokionez, bitartekoen kontrol...
Read MorePizkundea
Kontseilua Pizkundea izeneko kanpaina ari da garatzen (horri lotuta, ekainaren 13an mobilizazioa dago deitua Iruñean). Eusko Jaurlaritza Jauzia gara izenean ere ari da antzeko zeozer garatzen (mobilizaziorik ez, noski). Eta Uema ere ari da Esnatu izeneko proiektua garatzen. Nik, baina, labur zurrean Pizkundea hartuko dut erreferentzia (baina ulertu hiru hauei eta beste batzuei ere egiten diedala erreferentzia). Hortaz, Pizkundea behar dugu euskaldunok. Eta horrek narama momentuz izan dugun...
Read MoreEsatea da egitea
Aholkulari ibiltzen naiz ni euskara biziberritzeko lanetan eta, horrez gain, ikerketan ere aritzen naiz. Hori dela eta, askotan tokatu eta tokatzen zait irakurtzea totxo teorikoak. Batzuetan testu horiek ederto batean ulertzen dira, baina beste batzuetan benetako ahaleginak egin behar dira akademiera ulertzeko (akademiera da ikertzaile askok erabiltzen duten dialekto ulergaitz hori). Aspaldi egin nuen berba horri buruz blog honetan. Orduko hartan, bell hooks-en berba lau eta minuskulei buruz...
Read MoreUste baino gutxiago dakigu, baina uste baino gehiago erabiltzen dugu
Edozein hizkuntzaren biziberritzea (edo galbidea) aztertzeko hiru izan ohi dira ardatz nagusienak (nazioartean zein gurean): gaitasunak, praktikak eta jarrerak. Izenekin saltsa dago, batzuetan ezagutza, erabilera eta motibazioa berbak agertzen dira, singularrean, baina nik nahiago pluralean erabili, batez ere, errealitatearen konplexutasuna hobeto islatzen duelako pluralak, nire ustez. Tira, sarrera honek helburu bakarra du: zein dugu euskararen egoera gaur eta hemen jarrera, gaitasun eta...
Read MoreIa-euskaldunak
Euskal soziolinguistikan badago betidanik oso deigarri egin zaidan kontzeptu bat: ia-euskaldunak. Definizioa hauxe litzateke: euskaraz ongi edo nekez ulertu eta nekez hitz egiten dutenak. Baina kategoria horren azpian hiru azpi-kategoria daude: Ia-euskaldun alfabetatuak: euskaraz ongi edo nekez ulertu, nekez hitz egin eta ondo edo nekez irakurtzen eta idazten dutenak. Ia-euskaldun alfabetatugabeak: euskaraz ondo edo nekez ulertu, nekez hitz egin eta ez irakurtzen eta ez idazten ez...
Read MoreZergatik eta zertarako euskaldun?
1967an piztu zuen sua Joxe Azurmendik Zergatik eta zertarako euskaldun? izeneko artikuluarekin (Jakinen 27/28 zenbakian argitaratua). Orduko hartan polemika handia egon zen honen inguruan. Uste dut oraindik ere egokiak direla galdera horiek, egokiak direla ere galdera horiei eman zitzaizkien erantzun batzuk. Eta uste dut Korrika sasoi hau ere egokia izan daitekeela tankera honetako galderak egiten hasteko. Izan ere, zergatik eta zertarako euskaldun XXI. mendean? Uste dut, besteak beste, galdera...
Read More
Iruzkin berriak