Uste baino gutxiago dakigu, baina uste baino gehiago erabiltzen dugu
Edozein hizkuntzaren biziberritzea (edo galbidea) aztertzeko hiru izan ohi dira ardatz nagusienak (nazioartean zein gurean): gaitasunak, praktikak eta jarrerak. Izenekin saltsa dago, batzuetan ezagutza, erabilera eta motibazioa berbak agertzen dira, singularrean, baina nik nahiago pluralean erabili, batez ere, errealitatearen konplexutasuna hobeto islatzen duelako pluralak, nire ustez. Tira, sarrera honek helburu bakarra du: zein dugu euskararen egoera gaur eta hemen jarrera, gaitasun eta...
Read MoreIa-euskaldunak
Euskal soziolinguistikan badago betidanik oso deigarri egin zaidan kontzeptu bat: ia-euskaldunak. Definizioa hauxe litzateke: euskaraz ongi edo nekez ulertu eta nekez hitz egiten dutenak. Baina kategoria horren azpian hiru azpi-kategoria daude: Ia-euskaldun alfabetatuak: euskaraz ongi edo nekez ulertu, nekez hitz egin eta ondo edo nekez irakurtzen eta idazten dutenak. Ia-euskaldun alfabetatugabeak: euskaraz ondo edo nekez ulertu, nekez hitz egin eta ez irakurtzen eta ez idazten ez...
Read MoreZergatik eta zertarako euskaldun?
1967an piztu zuen sua Joxe Azurmendik Zergatik eta zertarako euskaldun? izeneko artikuluarekin (Jakinen 27/28 zenbakian argitaratua). Orduko hartan polemika handia egon zen honen inguruan. Uste dut oraindik ere egokiak direla galdera horiek, egokiak direla ere galdera horiei eman zitzaizkien erantzun batzuk. Eta uste dut Korrika sasoi hau ere egokia izan daitekeela tankera honetako galderak egiten hasteko. Izan ere, zergatik eta zertarako euskaldun XXI. mendean? Uste dut, besteak beste, galdera...
Read MoreNortasungintza
Aipu batekin hasi nahiko nuke, Livia Jimenez Sedanorena. “Etnicidad, un juego de niños” liburu zoragarritik: Identitate etnikoak ez dira aldaezinak, aldaketetan murgilduta baitaude: eraikiak dira, erabiliak dira, ukatuak, negoziatuak eta erantzunak dira, eta egoera sozialetan eragileek maneiatzen dituzte komeni zaienaren arabera. Jone Miren Hernandezek orain dela 10 urte esaten zuen teoria feministek bira performatiboa ekarri dutela identitatera. Horri lotuta, honako hau gehitzen...
Read MoreBatzen gaituen hizkuntza
Hainbat aldiz ekarri dut blogera Maria Reimondez. Nos egunkarian argitaratzen dituen artikuluak irakurri ohi ditut eta hau irakurri orduko, itzuli eta blogeratu behar nuela ikusi nuen. Ba, hona hemen, A língua que nos une artikulua: Hainbeste aldiz entzun dugu “batzen gaituen hizkuntza” adierazpidea gaztelaniari erreferentzia egiteko (beste hizkuntza batzuek banatuko bagintuzte bezala) eta ezin izan dut saihestu bertara itzultzea, beste testuinguru batean bada ere. Egun batzuk dira nire...
Read MoreHizkuntza, pentsatzen dugunetik amesten dugunera arte
Tarteka Aikor aldizkarian hasiko naiz idazten Mihigintza izeneko sekzio bat, soziolinguistikaren dibulgazio lanetan. Lehen artikulua hauxe da. Hizkuntza, pentsatzen dugunetik amesten dugunera arte. Soziolinguistika. Berba potoloa, en-tzuten dugunean atzera eragiten diguna. Baina, zoritxarrez edo zorionez, berba horren atzean dagoenak gure bizitzan eragiten du, momentu guztietan gainera, guk gura ala ez. Horrexegatik, ahalegindu beharko ginateke zientzia adar horrek ematen dizkigun baliabideak...
Read MorePoesia gudu zelai modura
Poesia eta hizkuntza minorizatuak dei zitekeen blogeko artikulu hau, baina ez da. Izan ere, beti harritu nau hizkuntza minorizatuetan (edo, behinik behin, ondoen ezagutzen ditudan komunitateetan) poesiak zer garrantzia duen, bai Euskal Herrian, zein Galizian edo Cuetzalan aldean. Nerabezarotik datorkidan susmoa da. Gogoratzen dut 15-16 urterekin hasi nintzela poesia irakurtzen, euskaraz. Niretzat ia pentsaezina zen gaztelaniazko poesia irakurtzea (eta ia gaur egun arte, oso gutxi dira...
Read MoreAgentzia eta egitura
Soziolinguistikaren esparrura (edo hizkuntzen dinamikak aztertzen dituen zientziara) ere iritsi da agentzia eta egituraren arteko tentsioa. Beste berba batzuekin esateko, hizkuntza dinamikak aldarazteko non jarri behar da fokua, hiztunengan ala egiturazkoak diren elementuetan? Tentsio honek neure ustez zeharkatzen ditu milaka analisi eta proposamen. Badira soziolinguistikan ikuspegi neoliberalak ugaritzen ari direla diotenak, eta neure inguruan behintzat tankera honetakoak entzun eta irakurtzen...
Read MoreHarien isla
Aspaldi esan nuen ez dela ohikoa izaten gurean hizkuntzari lotutako arte instalazioak egotea. Horregatik, ikusi nuenean Irati Bazeta lankideak Durangoko museoan arte erakusketa bat egin behar zuela, ez nuen dudarik izan: azoka bitartean bisitatu nuen (pena, Emuneko lankideekin antolatutako bisita gidatura joateko modua ez nuelako izan). Eta, zoritxarrez, artikulu hau berandu dator, ze dagoeneko ez dago ikusgai erakusketa bera. Baina tira, neure denborak eta aktualitatearenak koadratzea sano...
Read MoreGalderak eta galderak
Zirriborroen dokumentu bat dut eta bertan blogeko balizko artikulu edo esaldi edo ideia edo dena delakoak batzen ditut. Eta aurrekoan irakurtzen ari nintzela, konturatu nintzen baneukala galdera bateria bat eta, gainera, galdera horiek badutela zelanbaiteko lotura. Hortaz, galderak hartu, ordenatu eta galderekin artikulu/post bat egitea bururatu zait. Ea zer deritzozuen: Noiz sentitzen da hiztun bat legitimatuta? Zer prozesu sozialek legitimatzen dute hiztun bat eta zer prozesuk ez? Zelan...
Read More
Iruzkin berriak