Los vascos
Iñigo Beitiaren tesian asko egiten da berba Arabako muga izaeraz (berak honako termino hau erabiltzen du: liminaritatea). Eta, horren harira, aipatzen du Lautadako herrietara bizitzera joaten ziren euskaldunei “los vascos” deitzen zietela. Gasteizko adibide batzuk ere aipatzen ditu Iñigok bere tesian. Nik ere entzun dut esamolde hori behin baino gehiagotan. Basauriko lagun baten familiari ere horrela deitzen zioten herrian, Karrantzan ere vascoak ziren euskaldunak eta imajinatzen dut...
Read MoreAmu-hizkuntza
Azken aldiotan, askotan entzun behar izan dut ama-hizkuntza kontzeptua, politikari eta kazetari askoren aho-lumetan. Eta entzuten dudan bakoitzean ba zimiko bat sentitzen dut, bereziki gorroto dudan kontzeptua delako. Bakoitzak bere obsesioak ditu eta nik neureak. Dagoeneko gaindituta egon beharko litzatekeen kontzeptu esentzialista hau behin eta berriro ekartzen dute plaza publikora, zeintzuk eta espainolismoaren bandera astintzen dutenek. Amu-hizkuntza da hauena: amu, ze ama-hizkuntza horren...
Read MoreEuskalgintzaren adin krisia
Iñigo Beitiaren tesiarekin jarraitzen dut oraingo honetan. Berak euskalgintzaren adin “krisiari” buruzko honako irakurketa hau egiten du. Ez dakit bat natorren irakurketarekin, baina orain arte entzun dudan hipotesirik edo irakurketarik osoena iruditzen zait. Iñigok aipatzen du Lautadako euskalgintzako parte-hartzaileen ehuneko handi bat 40 urtetik gorakoa dela eta ez dela kasualitatea. Bere ustez, “belaunaldi hau herri mugimendu euskaltzaleak zeukan hizkuntza kulturan sozializatu zela...
Read MoreSoziolinguistika kritikoa by Iñigo Beitia
Uda honetan, besteak beste, Iñigo Beitiaren tesi doktorala irakurri dut. Euskararen normalizazio prozesuaren azterketa: Lautadako Kuadrillako kasua. Hiru artikulu egingo ditut tesian oinarrituta, baina ez dut tesiaren laburpenik egingo, ez. Horretarako, tesia bera irakurtzera animatzen zaitut, irakurle. Lehen artikulu hau soziolinguistika kritikoari buruzkoa izango da. Honela dio Iñigok tesian bertan: Azken urteetan soziolinguistikaren barruan bada “pentsamendu korronte” bat,...
Read MoreTokira egokitua eta politika substantibo: Loiutik Larrabetzura
Mihigintzako aurreko artikuluan, euskararen egoerari buruzko diagnostiko orokorrari buruz egin nuen berba, Iñaki Iurrebasoren ikerketan oinarrituta. Laburbilduta, euskara sendoen dago atxikimenduan, erabileran espero baino altuago dabil eta, kontrara, gaitasunean dabil ahulen (xehetasun gehiagotarako begiratu martxoko artikulua). Eta gauzak horrela, aurrera begira zer? Betiko dikotomia (faltsua) ekarri nahiko nuke orriotara: zer behar dugu hizkuntza politika aurreratua ala hizkuntza...
Read MoreEuskara erabiltzea hitz egitea bakarrik al da?
Josu Amezagak, Ane Martinezek, Libe Mimenzak eta Naroa Burresok artikulu argigarri bat argitaratu dute Bat aldizkarian (137. zenbakia): “Euskararen erabileraren definizio berri baterantz: komunikaziotik ikas dezakeguna”. Eta proposatzen duten hipotesia, gutxienez, deigarria da. Gure soziolinguistika klasikoak beti neurtu izan du erabilera alde “ekoizletik”: hau da, norbaitek euskaraz hitz egiten duenean (aurrez aurreko harremanetan). Baina egile hauen ustez, hedabideak euskaraz...
Read MoreEuskaltopiak
Etorkizuna ez da existitzen. Etorkizuna gaur da. Gaur da bihar. Etorkizuna gaurdanik hasi behar da egiten. Eta belaunaldi bakoitzak definitu behar du zer den beretzat mundu hobe bat. Ez 0tik hasita, noski, baina bai berera ekarrita. Honela jaso nuen aipu batean Intza Casamajouk esandako berbak EHZ dela eta: Transmisioa garrantzitsua da, baina talde berriak bere lekua egin behar du. Belaunaldi bakoitzak bere ekarpenekin utzi behar du arrastoa. Maoriek esaten omen dute hau: etorkizunera ibiltzen...
Read MoreZelan elikatu euskararen “kontakizun” berria?
Orain dela gutxi egin da Taupada jardunaldia Getxon eta bertan, besteak beste, Miren Artetxek hitzartze itzel bat eskaini zigun. Gaia ez zen nolanahikoa: Nola elikatu hizkuntzen inguruko kontakizunak ikuspegi intersekzionaletik? 20 minutu eskasetan Mirenek gaur egungo euskalgintza eta soziolinguistika erabat inbaditzen dituzten gai, azpigai eta gogoeta sakonak plazaratzen ditu. Niri behintzat burua lehertu zait eta biziki interesgarria iruditu zait ekarri duen ikuspuntua. Zintzo jokatzeko,...
Read MoreHizkuntza-kanona
Nork ezartzen du hizkuntza kanona? Zelan ezartzen da? Beste berba batzuekin esateko, nork ematen die legitimitatea hiztunei eta zelan egiten da prozesu hori? Nortzuk autobaztertzen dira kanon horretatik? Nork du autopertzepzio negatiboa bere berbakera/ahoskera dela eta? Eta zergatik? Galdera interesgarriak dira, baina erantzunak ……… zailak dira gero (spoiler: Euskaltzaindiak ez du ematen legitimazioa, askoz prozesu konplexuagoa da eta askoz sozialagoa). Galdera horiekin gogoratu naiz...
Read MoreKultura, antropologia eta beste tontakeriak
Orain dela gutxi irakurri dut Angel Diaz de Rada antropologoaren “Cultura, antropología y otras tonterías” liburua. Liburu horrek kultura du ardatz nagusi eta antropologiari oso lotuta dago (eta, hein batean, blog honen interesguneetatik apur bat aparte dabil). Hala ere, nire ustez, oso liburu erakargarria da zientzia egiten ahalegintzen garen guztiontzat. Eta hori dela eta, liburuko aipu batzuk ekarri nahi izan ditut hona: Agentzia, helburuak lortzeari dagokionez, bitartekoen kontrol...
Read More
Iruzkin berriak