Jabetu

2013-10-31  //  Sailkatu gabea  //  Iruzkinik ez

Josune Urbieta lankideak Hizneterako sakontze lan interesgarria ondu zuen: “Euskaldun berriak laneko euskarazko dinamiketan”. Ondorioen artean nik hauxe azpimarratu nahiko nuke:

Hizkuntza batean komunikatzeko ezinbestekoa da jabekuntza prozesua garatzea. Ikaskuntza prozesua, aldiz, ez da funtsezko, ez enborrezko, ez ezinbesteko ere.

Beraz, jabekuntza prozesu hori aurrera eramateko, hizkuntza inputak lau ezaugarri izan behar ditu:

– Ulergarria izan behar du

– Ikaslearen arreta eta interesa erakarri behar ditu

– Osoa izan behar du eta ez helburu gramatikalen arabera sailkatuta

– Ugaria izan behar du

Hiznet 4: gazteak eta aisialdi plangintzak

2013-10-30  //  Sailkatu gabea  //  Iruzkinik ez

Gazteak

Hamahiru ikerketa daude Hizneteko sakontze egitasmoetan gazteei buruz. Herri batzuetako egoera aztertzen da: Arrasate, Elorrio, Azpeitia, Soraluze, … Aldizkarien kontsumoa, interbentzio proiektu batzuk, euskararen kalitatearekin kezka duten ikerketa batzuk, …

Argi dago gazteak direla euskal soziolinguistikaren arreta-gune nagusietako bat. Eta ikerketa kopuruan eta norabidean igarri egiten da.

Ugalde Begoña, Amaia: “Elorrioko gazteak eta euskara: gaitasunak, hizkuntza-ohiturak eta motibazioak”

Etxeberria Zubelzu, Lierni: “Ibarrako gazte-hizkera: kode-alternantzia”

Zeberio Loinaz, Mikeldi (2012). “Gazteei zuzendutako euskarazko aldizkarien azterketa”

Artola Lizarralde, Itxaro (2012). “Euskararen aingurak Arrasateko gazteen hizkuntza-praktikan”

Aranguren Zubimendi, Maddi (2012). “Azpeitiako gazteak eta euskara”

Anduaga Insausti, Eneko (2012). “Iseka Gazte Taldea. Atarrabiako aisialdia, eta Iseka esku-hartzeak eragiten dituen ondorioak euskararen erabileran eta motibazioan”

Etxabe Azkarate, Karmele (2010). “Kode alternantzia lagunarteko gazte hizkeran. Zaldibia eta Ordiziako kasuak”

Arizmendiarrieta Markuerkiaga, Kattalin (2007). “Euskalkiak eta gazteak”

Leunda Senperena, Mikel (2007). “Soraluzeko gaztetxoak eta euskara. Gaitasuna, erabilera eta jarrerei buruzko azterketa”

Agirregoikoa Azkorra, Jone(2006). “Urdulizko eskolaz kanpoko jardueretan euskara sustatzeko plangintza”

Etxabe Iribar, Amets (2005). “Kode-alternantzia lagun arteko gazte-hizkeran”

Urzelai Ezkibel, Inma (2002). “12-16 urte bitarteko gaztetxoentzako Gazte Txoko proiektua. Gune euskalduna sortzeko aitzakia”

Aisialdiko plangintzak

Aisialdiko plangintzei buruzko hainbat ikerketa daude. Baina horietako batzuk gazte arlokoak izanik, gazteak aztertzen dituen alorrean sailkatu ditugu. Hortik kanpora, Bizkai aldeko bi ikerketa daude Hizneteko altxorraren barruan:

Miruri Muruaga, Goizane (2012). “Getxo marka-futbola euskalduntzeko plangintza”

Manjon Lozoya, Roberto (2006). “Hizkuntza-normalizazioko proiektu bat Deustuko Menditarrak mendizaleen taldearentzat”

Azatzak 74: Derioztarrak 5 Kontinenteetan

2013-10-29  //  Azatzak, Sutondoko kontuak  //  Iruzkinik ez

Azatzik azatz, oraingoan oso neurea (geurea) den ekimen batek jarriko du 74. azatza gure kulturgintzaren solo ekologikoan.

Derioztarrak 5 Kontinenteetan (D5K) oso ekimen xumea da, Tximintxekook sei urtez jarraian egiten diharduguna. Ekimen sinplea da: aste batean (gutxi gorabehera) bost hitzaldi antolatzen ditugu herrian, tabernetan. Eta urtero, bost derioztar (edo gehiagok), eurek egindako bidaiak kontatzen dizkigute. Sei urte hauetan han-hemenka izan gara: Marokon, dolomitetan, Ginea Berrian, Islandian, Israelen, Bucaresten, Berlinen, Iranen, Australian, Saharan, Amerikan, Boisen, … Deriora herri horien guztien zaporea ekarri digute.

Izan ere, gure asmoak D5K martxan jartzeko hauek izan ziren:

– Gertuko, hurbileko ekimen bat martxan jartzea. Horregatik, derioztarrak eta tabernetan.

– Bazkideen eta Derioko euskaldunen parte hartzea bultzatu nahi genuen.

– Sortzaile eta ikusle rolak apur bat lausotzea.

– Inguruko harremanak bultzatzea.

2010ean honen inguruko hitzaldia eman genuen eta erabilitako aurkezpena ere sarean dago: http://www.slideshare.net/txerra/tximintx-d5k

Hiznet 3: lan munduko ikerketak

2013-10-24  //  Sailkatu gabea  //  Iruzkinik ez

Lan munduari buruzko azterketak asko dira Hizneten, 33 nik egindako sailkapenean behinik behin. Igarri egiten da lan mundua euskalduntzeko zerbitzu enpresek Hiznet hartzen dutela formazio tresna gisara. Aipatzekoa da 33 hauetatik Emuneko lankideek (eta zenbait lankide ohik) 25 azterketa egin dituztela (beste zenbait alorretako batzuk ere Emuneko kideek egindakoak dira).

Urbieta Aizpurua, Josune (2012). “Euskaldun berriak laneko euskarazko dinamiketan”

Azpiroz Osa, Urko (2012). “Funtzio propioen lanketa”

León Perez de Ciriza, Lorea (2012).”Euskaldunen euskarazko zerbitzuen kontsumoa: Nafarroako Kutxaren kasua”

Redondo Beitia, Ibai (2012). “Euskara eta euskalduntzeko p-lanak Osintxun”

Madina Letamendi, Katia (2011). “DPO Metodologia: gabezietatik abiatuta saretze sistema garatzea FIT Automoción, S.A-n”

Zaloña Fernandez, Josu (2011). “Euskararen gaineko diskurtsoak lan munduan”

Etxaburu Aizpurua, Urrate (2010). “Motibazioaren garrantzia hizkuntza ohituren aldaketan”

Barrenetxea Iparragirre, Urtzi (2009). “Hizkuntza-plangintzekiko erresistentziak organizazioetan”

Ruiz Navarro, Juanjo (2009). “Akuilu taldeak: Euskararen aldeko eragiletza hizkuntza asertibitatearen bidetik”

Urrestarazu Garmendia, Koldo (2009). “Euskararen kudeaketa negozioetako hitzaldi informatibo eta Batzar Nagusietan”

Vegas Fernandez, Fidel (2009). “Enpresa mundutik euskarara: langileen motibazioa euskara planetan”

Beitia Sasiain, Ruben (2007). “Euskararen arnasguneak Fagor Ederlanen”

Beristain Madariaga, Aiora (2007). “Bai Euskarari Ziurtagiria eta Lanhitz”

Elexpuru Egaña, Ima (2007). “Produktu/zerbitzua hobetzeko paktika onak jaso eta zabaltzeko sistema”

Garai Uribeetxebarria, Jesus Mari (2007). “Elkargoetako euskara planen inplementazioaren barruan, zertan eta nola eragin herriz herri sakabanatuta dauden eta elkargokide diren enpresa edo negozioetan”

Irizar Mantzizidor, Abel (2007). “Proposamen ekolinguistiko bat. Fagor etxetresna elektrikoak kooperatibaren nazioartekotzerako”

Irizar Martinez, Olatz (2007). “Argumentazioa zerbitzu enpresetan eta merkataritzan”

Lariz Irazabal, Amaia (2007). “Zuzeneko langileen eguneroko lanean euskararen erabilera gehitzea, euren eguneroko lanean eraginez eta euren parte-hartzea bultzatuz”

Letona, Enrike (2007). “Euskararen normalizazioaren bidean, tratuak landu langileekin enpresa handietan”

Zumalde Barrena, Elias (2007). “Erdaldunak eta euskara planak”

Alustiza Lizaratzu, Eider (2006). “Euskaldunen arteko elkarrizketetak: euskararen erabilera areagotzeko esperientzia praktikoa, PDCD zikloan oinarrituta”

Etxeberria Arizaga, Maite (2004).”Diskurtsoetatik jokaeretara:analisia eta ekintza plana”

Iglesias Alvarez, Raul (2004). “Jatetxe eta tabernen plangintza Oiartzunen (Merkataritzan euskaraz bizi)”

Mujika Izagire, Leire (2004). “Pertsonak eta eginkizunak: euskara planetarako identifikazio tresna”

Rodriguez Gomez, Jose Ramon (2004). “Merkataritza euskalduntzeko plangintza baten azterketa kritikoa: Txorierriren kasua”

Usarralde Lasarte, Ibon (2004). “Erakundeetan euskararen bizindarra neurtzeko tresna”

Bastarrika Salegi, Igone (2003). “Zuzeneko langileak euskara planetan: euskararen normalizaziorako funtsezko partaideak”

Mendizabal Mujika, Gurutze (2003). “Euskara planaren instituzionalizatzeko proiektua Fagor Ederlan Koop. Elkartean”

Apaolaza Etxeberria, Xabier (2002). “Lantegietako euskara planen ebaluazioak”

Ugalde Alustiza, Iñaki (2002). “Euskara planak lan munduan”

Larrea Mendizabala, Imanol (2002). “Enpresetako eta herrietako euskara planen diseinua metodologia parte hartzailearen ikuspegitik”

Garmendia Agirre, Itsaso (2002).”Hiru urte pasa ondoren zer? Urratsez urrats normalizaziorantz”

Azkuenaga Egia, Aitor eta Iragi Ansorena, Juanjo (2002). “Ertzainetxeetan euskara zerbitzu hizkuntza izateko oinarriak ezarriko dituen plana. Gernikako ertzainetxearen adibidea”

Hiznet 2: herrietako azterketak

2013-10-23  //  Sailkatu gabea  //  Iruzkinik ez

Herrietako ikerketa lanak asko dira Hizneten. Nik egindako sailkapenean 24 ikerketa batu ditut. Bizkaiko ikerketak hamar dira, Gipuzkoakoak beste horrenbeste eta Nafarroakoak bi eta Arabakoa bakarra. Bitxikeria batzuk: Iparraldetik ez da ikerketarik, Zumaiako bi ikerketa daude, Bilbo eta Iruñeako ikerketarik ez da, …

Gorostarzu Etxebeste, Ione: “Erdaldunen euskararekiko iritzi eta jarrerak Nafarroako eremu ezberdinetan”

Bengoetxea Muxika, Xabier. “Arnasguneak. Ezaugarriak. Zenbait arnasguneren egoeraren behaketa”

Dufur Otheguy, Alfredo (2012). “Lizarra, euskararen biziberritzetik indarberritzera”

Acero Alustiza, Maddalen (2012). “Donostiako Udalaren euskara-planak”

Lopez-Gil Peciña, Leire (2012). “Gasteizko erakunde publikoen eta herri ekimenaren osagarritasuna euskalgintzan”

Alvarez De Zarate, Maite eta Gabikaetxeberria Goikoetxea (2011). “Lidergoa Bermeoko Udaleko Euskara Planean”

Lizarazu Astigarraga, Aitor (2011). “Zumarragako kaleetan euskararen erabilera indarberritzeko proposamena”

Belloso Bermudez, Enara (2011). “Ahozko hizkuntzaren erabileraren garrantzia hizkuntzaren normalizazioan (Barakaldo)”

Olalde Artetxe, Naroa (2011). “Euskararen hautemateak Azkoitian. Hiztuna, gizartea eta hizkuntza”

Alustiza Lizarazu, Uxune (2010). “Herri txiki euskaldun bateko euskara planaren arrakastaroko faktoreak”

Amuriza Amondarain, Saioa (2010). “Euskararen kale erabileraren neurketa Ondarroan”

Azkue Ibarbia, Xabier (2009). “Zumaian hitanoa bultzatzeko egitasmoa. Erabilera eta transmisioa giltzarri”

Larrauri Castresana, Saioa (2009). “EBPN-ren garapena Mundakan”

Lendinez Garate, Ainhoa (2009. ” Euskarazko eskaintza Elgoibarren”

Okariz Moran, Rosa (2009). “Durangoko Merinaldearen amankomunazgoko euskararen egoeraren azterketa”

Aisa Alberdi, Alex (2005). “Euskararen Ekimen Estrategikoak. Donostiako Euskararen Plan Orokorra eta euskara biziberritzeko Plan Nagusiaren uztartze prozesua. Komunikazio Plana”

Alonso Amezua, Idurre eta Arteatx Uriarte, Iñigo (2005). “Otxandioko egungo egoeraren diagnostikoa”

Herrate Bergaretxe, Josune (2004). “Zumaian euskararen erabilera bultzatzeko plan estrategikoa”

Arza Foruria, Tamara (2003)  “Gernika-Lumoko Udaleko euskara plana. Udal barneko euskararen erabilera plana”

Agirre Martinez, Jon Joseba (2002). “Bakioko euskara biziberritzeko plana”

Akizu Agirre, Iñaki (2002). “Oñatiko euskal hizkuntza komunitatearen ezaugarriak Txepetxen teoriaren arabera”

Aranguena Azpiazu, Jabi (2002). “Lea-Artibaiko eta Goi Nerbioiko Plangintza Estrategikoen arteko konparaketa”

Fullaondo Barrutia, Ramon (2002). “EBPNren garapena Getxon”

Hiznet: gure harribitxia 1

2013-10-17  //  Sailkatu gabea  //  Iruzkinik ez

Hiznet gradu-ondoa egin nuen bere garaian. Formazio gisa ezinbestekoa da nire ustez. Hizkuntzaren normalizazioan jarduteko ezinbestekoa. Baina, horrez gain, urteen poderioz, bestelako baliabide interesgarriak ere eskaintzen ditu: ikerketa lanak. Orain dela urte batzuk, pentsaezina zen horrenbesteko ikerketa corpusa egotea. Eta, gainera, horietako asko eta asko denon eskura, interneten. Gure harribitxia da, gure soziolinguistikako ikerketa corpusa.

Guztira, gaur Hizneteko webgunean 131 ikerketa daude. Eta honela banatu ditut:

Gehienak lan munduari buruzko ikerketak dira, eta haren atzetik herrietakoak datoz. Nazioartekoak, gazteak, hizkuntzaren eskuratzea eta administrazio gaiak lantzen dituztenak datoz haren atzetik. Eta 10 ikerketa baino gutxiagorekin beste guztiak.

Hurrengo artikuluetan Hizneteko ikerketen bildumatxo bat osatuko dut, gaika antolatuta.

Azatzak 73: Musikatea

2013-10-15  //  Azatzak  //  Iruzkinik ez

Iaz ekin zion Musikatea programari Fermin Etxegoienek Euskadi Irratian. Eguerdietan ematen zuten eta sarritan entzuten nuen. Ikasturte honetan berriz ordutegia aldatu eta gauera pasa dute. Eta ia gauero entzuten dut, belarritarako gozamen.

73. azatza beraz Musikateari. Zergatik? Musikari buruzko irratsaioa da, ez euskarazko musikari buruzkoa. Baina euskarazko musikak leku berezia izan du eta du irratsaioan. Leku berezia eta duina.

Gainera, Ferminen jakintza entziklopedikoa lagun, musikagintzan aditu ez garenok ere zerbeza artean berba egin dezakegu hontaz edo hartaz.

Erruleta: aurreiritzien kontrako argudioak

2013-10-14  //  Sailkatu gabea  //  Iruzkinik ez

Motibazioa sustatzeko blogetik zortzi artikulu “lapurtu” ditut. Euskararen imaginarioaren inguruan dauden zortzi aurreiritziei aurre egin nahi diete bertan botatako argudioek. Euskaldunok “armatu” behar dugu geure burua, argudioz jantzi behar ditugu gure diskurtsoak, argudioak izan baditugulako. Beraz, hona hemen zortzi aurreiritzi hauen kontrako argudioak:

– Erruleta 1: Euskara hizkuntza txikia da

– Erruleta 2: Euskara hizkuntza zaharra da

– Erruleta 3: Euskara hizkuntza garbia da

– Erruleta 4: Euskara hizkuntza zaila da

– Erruleta 5: Euskara hizkuntza berezia da

– Erruleta 6: Euskara baserriko hizkuntza da

– Erruleta 7: Euskara hizkuntza pobrea eta sinplea da

– Erruleta 8: Euskara oso hizkuntza kutsatua da

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene artikuluak (VII)

2013-10-10  //  Sailkatu gabea  //  Iruzkinik ez

Iraila eta urria gogorrak izaten ari  dira, baina leundu egiten dute aldapa artikulu on batzuek. Niri ere gustatuko litzaidake horrelakoak idaztea:

– Gema Sangines eta Ferran Suayri egindako elkarrizketa Berrian: http://paperekoa.berria.info/harian/2013-08-17/011/001/euskararen_ezagutzak_derrigorrezkoa_izan_behar_du_euskal_herrian.htm

– Eredugarritasun kontuekin jarraituz Aiert Goenagak Gara egunkarian: Gure estiloa geureago http://gara.naiz.info/paperezkoa/20130905/420842/eu/Gure-estiloa-geureago

– Familian ere eredua eman behar dela diote Telpeko lagunek: http://telptailerrak.com/?p=773

– Jon Sarasuak liburua plazaratu du eta han-hemenka ibili da elkarrizketak ematen. Horietatik bat Goienan: http://goiena.net/albisteak/jon-sarasua/

– Galiziako gurasoentzako lehen gida atera dute Sementeko lagunek. Soziolinguistika domestikorako beste harritxo bat, mendebaldetik: http://sementecompostela.com/index.php/2013/guia-sociolinguistico-para-maes-e-pais-disponivel-em-pdf/

– Eta, azkenik, Galiziatik ere Nel Vidalek artikulu ederra ondu du: hizkuntzaren etorkizuna jaten dugunaren araberakoa ere bada! http://www.sermosgaliza.com/opinion/nel-vidal/ate-do-comemos-depende-futuro-da-lingua/20131002223801019640.html

Segi dezala uztak!

Erruleta 8: Euskara oso hizkuntza kutsatua da

2013-10-08  //  Sailkatu gabea  //  Iruzkinik ez

Motibazioa sustatzeko baliabideak izeneko blog-etik zortzigarren aurreiritzia.

Kutsadura ez da hizkuntzen arteko harremana adierazteko termino egokia, besteak beste, oso konnotazio txarra duelako, eta zenbaitetan oso normalak, ohikoak eta ezinbestekoak diren fenomenoak azaltzen ditugulako hitz horrekin. Hizkuntzen artean hitzak trukatzea eta mailegatzea gertaera guztiz arrunta da, saihestezina, eta ohikoa. Munduko hizkuntza guztiek, batzuek gehiago eta beste batzuek gutxiago, beste hizkuntza batzuetatik hartutako hitzak dituzte. Nazioarteko hizkuntzarik zabalduenak ere (ingelesa, frantsesa, gaztelania…), elkarri hartutako hitzez josita daude. Eta askotan, hiztunak berak ez daki “bere” hitz hori auzo-hizkuntzari hartu zaionik. Hizkuntzen artean hitzak mailegatzea ez da, berez, gauza “txarra” edo saihestu beharrekoa, konplexua edo lotsa eragin behar diguna, eta beste hizkuntza batzuetatik hartutako terminoak erabiltzeak ez du esan nahi hizkuntza kutsatua dagoenik, termino horiek asko izan arren.

Bestelako kontua da ikustea elkarri maileguak egiteko joera horretan ematea eta hartzea ez dela modu orekatuan gertatzen. Bistakoa da, hiztun komunitateen arteko botere harremanen ondorioz, ingelesa dela gaur egun gainerakoei hitz gehien ematen dien hizkuntza. Euskarak ere, bere historian zehar, eman baino gehiago hartu egin du. Mailegu hartze hori modu “jasangarrian” gertatzen den bitartean, ez dugu hizkuntza kutsatua dugunik pentsatu behar. Neurrikoa den bitartean, hizkuntza ez zaigu beste baten baitan “diluituko”. Arazoa gerta liteke maileguek neurria gainditzen dutenean, masiboki modu traketsean jasotzen direnean, edota hiztegiaz gainera gramatikako eta sintaxiko bestelako ataletan ere neurri gabe gertatzen direnean. Ez da hori, oraingoz bederen, gure kasua. Bestalde, sarritan, “kutsatuaren” irudia eman dezakeena ez da euskara bera, euskaldun partikularren hizkuntza jarduna baizik, zenbait arrazoi direla-eta euskarak eskaintzen dizkigun baliabideei muzin egin diogulako: erabateko utzikeriaz edo alferkeriaz jokatzen dugulako; baliabide horien jabe ez garelako; komunikaziorako erregistro “nahasi” bat nahita hautatu dugulako… Arrazoi horiek edo beste batzuk direla medio, erdaratik hurbil samar dagoen hizketa moldea erabiltzen dugu, eta hizketa kutsatuaren sentsazioa handitzen da. Horrek, nolanahi ere, badu irtenbidea, neurri batean hizkuntza komunitateari baina beste zati batean hiztunari berari dagokiona.