“Hiztun” osoak

Atalak: Sailkatu gabea

Txepetxek hiztun komunitatearen erdigunean kokatzen zituen hiztun osoak (AB eta BA deitutakoak), funtzio informal eta formal desberdinak euskaraz egoki egiteko gai direnak. Ordutik ia 40 urte pasa dira eta gaur egun gutxi aipatzen da hiztun osoaren kontzeptua (ikastolek bai erabiltzen dute kontzeptua).

Gutxi aipatzen bada ere, praktikan bai erabiltzen da kontzeptua. Azken finean, horren atzean dagoena lau gaitasunetan trebe den pertsona baita: ulertu, berba egin, irakurri eta idatzi (bide batez, zergatik erabiltzen da hiztun oso, baldin eta idaztea eta irakurtzea ere barnebiltzen badu?). Esate baterako, euskaltegietan hori da lantzen dena, lau gaitasun horietan trebatzea. Noski, horrek kanpoan uzten ditu ikasle batzuk, nire ustez, eta zailtzen du, hein batean, euskalduntzea bera. Izan ere, Derion, adibidez, lau gaitasun horien arabera zenbat dira gaztelaniazko “hiztun” osoak? Atalasea jartzen den arabera: idatzi ondo gutxik edo oso gutxik, irakurri ere guztiak ez, eta abar.

Uste dut zentzu horretan agian gauzak sinplifikatu beharko genituzkeela eta dikotomiak desagerrarazi (nahikoa euskaldun al naiz? nahikoa gizon al naiz? nahikoa erdaldun al naiz? nahikoa ez-bitar al naiz?). Eta elitismoak suntsitu. Baina, tira, hau ere agian da beste proposamen ergel bat.