Batzen gaituen hizkuntza

Atalak: Sailkatu gabea

Hainbat aldiz ekarri dut blogera Maria Reimondez. Nos egunkarian argitaratzen dituen artikuluak irakurri ohi ditut eta hau irakurri orduko, itzuli eta blogeratu behar nuela ikusi nuen. Ba, hona hemen, A língua que nos une artikulua:

Hainbeste aldiz entzun dugu “batzen gaituen hizkuntza” adierazpidea gaztelaniari erreferentzia egiteko (beste hizkuntza batzuek banatuko bagintuzte bezala) eta ezin izan dut saihestu bertara itzultzea, beste testuinguru batean bada ere. Egun batzuk dira nire bigarren etxean nagoela, Támil Nadun. Delhirako bidean indiar estatura heltzeko hegaldian andre nagusi batek nire ondoan nahi izan zuen jesarri, eta ez irlandar neska zuri baten ondoan, berak nahi zuelako marmarrean aritu, ohikoha delako ni atzerritar moduan ez identifikatzea. Bera eta nirekin ilara konpartitzen zuen beste gizon bat aho zabalik geratu ziren esan nienean ez nuela hindieraz egiten, tamileraz baizik.

Gizonaren erreakzioak estatu espainiarrean gaztelaniazko hiztun askoren erreakzioa gogorarazi zidan: “Baina hindiera da gure hizkuntza nazionala”. Distantzia kulturalak handiak badira ere, batez ere Europan eta azpi-kontinentean izan dezakegun “nazioaren” kontzeptuaren ulerkerari dagokionez, argi dago estatu asko mamu moduan zeharkatzen duen mentalitatea existitzen dela. Indian elebakartasuna arraroa izan arren (izan ere, pertsona horrek berak beste hizkuntza batzuk hitz egiten zituen), bai dago Estatu hizkuntza eta estatu (federalen) hizkuntzak ezberdintzen duen kategorizazioa, kontuan hartu barik horietako bakoitzak milioika hiztun (tamilerak hirurogeitik gora) eta bere historia dituztela.

Eszena hau, galizieradun bezala, oso ezaguna egin zitzaidan. Pentsarazi zidan benetan batzen gaituen hizkuntza dela Estatu gabeko hizkuntzak hitz egiten ditugunok daukagun posizio ez-hegemonikoa. Hizkuntza hauek bigarren mailakoak bezala kategorizatzen dira, bazterretara bideratzen dira hizkuntza hauek (hizkuntzaz ari garenean, noski, hiztun, pertsona eta komunitateei buruz ari gara), beste batzuk garrantzitsu edo ezinbesteko kategorizatzen diren bitartean. Hau horrela izanda ere, Galizian bilatzen ditugu afinitateak adar linguistikoan edo historia kolonialean, eta pentsatzen ari naiz lusofoniaren kontzeptu eztabaidagarrian edo Latinoamerikarekin (edo Nuestramerika, Francesca Gargallo feminista italomexikarrak deritzon moduan, beti ere jatorrizko herrien ikuspegitik) ditugun balizko afinitateekin – galdetu beharko da hango nortzuekin ditugun afinitateak, baina tira.

Beharbada garrantzitsuagoa da ulertzea batzen gaituen hizkuntza dela munduan posizio bat beste alteritateetatik hurbil egon daitekeena. Izan ere, horrek gure eskuetan uzten du giltza bat ate hori irekitzeko, autokritikatik abiatuta, baina aliantzak bilatzeari utzi barik.