Fuera auzotik

Atalak: Gizartea, Historia, Politika, Sailkatu gabea

Manifestazio antifaxista Donostiako Bulebarrean, 1978an. Argazkia: ARGIA Fototeka

1978ko maiatzaren 21ean, Donostiako Anoetako frontoian Espainiako Estatuko hainbat tokitatik iritsitako bi mila faxista inguru elkartu ziren Fuerza Nueva alderdi ultrak deituta, Blas Piñar liderraren hitzaldia entzuteko. Ekitaldiko “segurtasun” dispositibo pribaturako ere hirurehun bat paramilitarrek iritsi ziren, asko pistolak eta metrailetak eskuan zituztela, eta istilu larriak eragin zituzten Amara auzoan. Auto batetik tiroka hastean, 16 urteko gaztea larri zauritu zuten. “Behar izanez gero, Alde Zaharrera joan eta 3.000 kalituko ditugu”, esan zuen erasotzaileetako batek, ARGIAk jaso zuenez.

Poliziak ez zuen ezer egin ultra armatuak gerarazteko; haiei aurre egin zieten herritarrak, berriz, gogotik jipoitu zituen. Gobernadore zibilak kritika gogorrak jaso zituen jokabide horrengatik, baina espainiar ordezkariak lotsagorritu gabe esan zuen poliziek “neutraltasunez” jokatu zutela. Ezaguna egiten zaizu diskurtso hori ezta?

Grabazio honetan entzun ditzakezu Blas Piñarren hitzaldiko perlatxo patriotikoak, eta unez batez, kanpoko tiro hotsak ere bai. Polizia batek faxisten buruzagiari ohartarazten dio kanpoan istiluak daudela eta lasaitzeko. Bale, benga… baina denak du limite bat, honek erantzun: “Españaren izen ona eta gure bandera ultrajatzen ez diren bitartean”.

Talde paramilitarren erasoak ohikoak ziren garai haietan. Inkontrolatuak deitzen zieten, gobernadorearen aburuz “tiros al aire” botatzen zituzten horietakoak. Donostiako Alde Zaharrean, urte hartako martxoaren 10ean eta 11n hainbat eraso egin zituzten. Auzotarrek, gogaiturik, alkateari gutuna bidali zioten dimisioa eskatzeko, herritarrei egotzi baitzien istiluen errua, “zirikatzen” ari omen zirelako.

Kalez jantzitako faxistak, pistolak eskuan, eta polizia haiek babesten, Donostiako Anoetako Belodromo inguruan, Blas Piñarren mitinean. Argazkiak: ARGIA Fototeka

Herritarrak Gobernu Zibilaren Amarako egoitza aurrean bilduta, faxisten aurrean erantzun gisa. Argazkia: Arturo Delgado / ARGIA Fototeka

*************************

Artikulu hau zabaltzen duen irudian, jende multzo handi bat Alde Zaharretik Bulebarrera ateratzen ari da manifestazioan. Berokiak ondo lotuta, hotz egiten du, baina barrua gori dago. Hauzoa faxista taldeen aurka (sic), leitu daiteke zimurtutako telazko pankarta txikian. Alde Zaharreko asanbladarena da, eskuz margotua. Manifestariak pauso azkarrean doaz, burua tente, begirada erne, badakite edozein momentutan eta edozein kale kantoitik iritsi daitekeela “kalitu” nahi dituztenen zorigaiztoko tiro hori. Halakoxea zen giroa orduan, faxistak kolpisten kobazulotik irten eta agintari zein poliziek haiek babesten zituztenekoa.

Baina faxismoa ez zen frankismoarekin amaitu, eta kobazulo horren ahoa ez dago itxita. Berriki Gasteizen poliziek eskoltaturik ikusi ditugu falangistak desfilatzen, Bilbon ere Desocupakoak suelto dabiltza, eta Baionan RNko eskuin muturrekoak kanpainan ari merkatu erdian… Berriz ere fuera esatea dagokigu, fuera, fuera, fuera auzotik!