Kulturaren eragina biziberritzean

Atalak: Sailkatu gabea

Iñigo Beitiak izenburu honekin artikulu bat argitaratu du Bat aldizkariaren 122 eta 123. alean. Zer eragina izan du kulturak hizkuntzaren biziberritzean? Galdera hori abiapuntu izanik, hipotesi batzuk marrazten ditu:

• Euskararen biziberritze prozesuan bi momentu klabe egon dira: Euskal Pizkundea eta 60ko hamarkadan hasitako mugimendua. Bi momentu hauetan, hizkuntza kulturarekin batera biziberritu da.
• 80ko hamarkadan, ostera, instituzionalizazio prozesua hasi zen. Haren iritziz, 80ko hamarkadan aurretik batera joan ziren hizkuntza eta kulturaren biziberritze prozesuak -hein batean- banatu egiten dira.
• Euskara eta kultura banatzeak azken hamarkadetan testuingururik gabeko euskara bat lantzea ekarri du eta honek azalduko luke Iñigo Beitiaren iritziz -hein batean, eta esan bezala, beste hainbat faktorerekin batera- egungo euskara erabilera datuon zergatia.

Azterketa egiten du Iñigok eta behin-behineko ondorio batzuk ateratzen ditu (nik hemen ez dakartzat guztiak):

• Kulturak hizkuntzaren biziberritze prozesua azkarrago eman dadin laguntzen du.
• Egun, zein pisu hartzen du kulturak hizkuntzaren biziberritzean? Iñigo Beitiaren iritzian, 80ko hamarkadan ematen den instituzionalizazioaren ondorioz, hizkuntzak aurretik zeukan kultur testuinguraketa -hein batean- galdu zuen eta honek azal dezake -beste hainbat elementuren artean, noski- egungo euskararen erabilera datu baxuen zergatia.
• Euskararen erabilera areagotzeko, beharrezkoa da testuinguruari lotutako baldintzak dituzten guneak sortzea.
• Hizkuntza soziabilitate zaindua (kontzeptua): horrek ez du inor derrigortzen euskara erabiltzera, baina espazio fisiko zein sozial horretan euskarari lehentasuna ematen zaiola aditzera ematen du.