Irakurgaiak: Esnatu ala hil

Atalak: Irakurgaiak

Azken hilabeteetan asko aipatu da Iñaki Iurrebasok eta Garikoitz Goikoetxeak idatzitako Esnatu ala hil liburua. Asko aipatu da, aurkezpen asko egiten ari dira herrietan. Nik orain amaitu dut irakurtzen eta ez dut iruzkinduko. Uste dut liburuak ertz pila bat dituela (eta horietako batzuk blogeratu nituen bere sasoian). Ertz horietako askorekin bat etor zaitezke ala ez, etorkizuneko prospekzioekin bat etorri zein ez, etorkizuneko lan ildoekin bat etorri zein ez. Hala ere, liburua sendoa da, irakurterraza eta dibulgatiboa eta diagnostiko oso oinarritu baten gainean eraikitzen da.

Hortaz, liburuko aipu batzuk baino ez ditut ekarriko. Lehenengoa, nire ustez, esaldi batean euskararen egoera laburbiltzeko egokia dugu:

Minorizazio gorrian dagoen hizkuntza eta bizinahi sendoa duen komunitatea.

Transmisioaz ere aritzen dira egileak. Eta transmisioa etxean egiten bada ere, etxe hori ez dago guztiz isolatua eta kanpoko eraginek ere zerikusia dute. Baina eurek hobeto adierazten dute:

Euskararen transmisioa ez baita soilik hiztun partikularren hautua, apeta hutsa, etxeko lau hormen artean hartutako erabaki pribatua, baizik eta inguruak eta egoerak nabarmen baldintzatutako erabakia. Alegia, etxeko transmisioan eragin handia duela kaleak eta testuinguru politikoak, besteak beste.

Liburuaren amaiera aldera, etorkizun bat euskararentzat bilatze horretan ikuspegi integralaren alde egiten dute egileek (aipatzen dute jakina beharko lukeen esaldi bat: hizkuntzen dinamiketan eragiten duten faktoreak ez direla linguistikoak, sozialak baizik). Eta horretan ari direla galdera pila bat jartzen dute mahai gainean. Nik horietako batzuk ekarri ditut hona:

Ekonomiaren arloan, zer ereduk ahalbidetu dezake euskararen aurrerabidea, korporazio handien menpe dagoenak edo toki mailan oinarrituak? Jarduera arloei dagokienez, zein sektore indartzeak egin diezaioke mesede euskarari, turismoa handitzeak, adibidez, edo lehen eta bigarren sektore ondo osatuek? Euskararen gisako hizkuntza gutxituei zer komeni zaie mugikortasunaren ikuspegitik, pertsonen joan-etorri askoko mundu bat edo gizatalde egonkorragoak eta mugimendu txikiagoak? Azpiegiturei dagokienez, zer da hobe euskararentzat, Madrilekin eta Parisekin azkarrago lotzea, edo Euskal Herria artikulatzea?

Liburu sano pentsarazlea begitandu zait. Egin haginka eta goazen etorkizuna eraikitzera gure komunitatearentzat.