Irakurgaiak: Linguística eco-

Atalak: Irakurgaiak

Blog honetan gutxi egin izan dut berba linguistikari buruz (alderdi sozialak ditu ardatz blogak, ez linguistikoak, nahiz eta biak ala biak uste nuena baino gertuago izan). Baina orain dela urte batzuk irakurri nituen liburu baten gainean gura dut berba egin: Teresa Mouré galiziarraren Linguística eco- liburua.

Liburu sano dibulgatiboa da Teresarena, baina errigore akademikotik hurbil. Deigarria da adibidez liburuan zer esaten duen hizkuntzari buruz. Hona bere berbetan: “hizkuntza abstrakzio bat da”. Beste berba batzuetan esateko, hizkuntza kontzeptua eraikia da. Horregatik, erabilera tekniko batzuetan diasistema berba erabiltzen da, eta ez hizkuntza. Izan ere, berba egiteko modu bati hizkuntza deitzeko ezaugarri linguistikoak bai hartzen dira kontuan, baina baita ezaugarri sozial, historiko, politiko eta antropologikoak ere. Hortaz, hizkuntza eta dialektoaren arteko ezberdintasuna, kasu gehienetan, ez da linguistikoa (gogoratu adibidez katalana eta valentziera, edo galiziera eta portugesa, edo Asturiasen berba egiten den galizierari buruz dagoen auzia).

Horren inguruko adibide bat ematen du Teresa Mourek bere liburuan. Ethnologue-k 30 hizkuntza kitxua jasotzen ditu, baina ingelesa, portugesa, frantsesa edo espainola bakarrak dira (nahiz eta herrialde askotan egiten diren berba eta haien arteko diferentzia oso nabarmenak egon hainbat eta hainbat esparru linguistikotan). Wikipediaren arabera, ingelesaren 30 aldaera baino gehiago daude munduan, baina, kontuz, horiek ez dira hizkuntzak, dialektoak dira. Kitxuak, ostera, bai, 30 hizkuntza dira, elkarren ondoan dauden arren eta ulergarritasun handia izan euren artean.

Beste mila kontu interesgarri dakar liburuak, jakina. Hizkuntzen gaineko mito eta estereotipoak egurtzen ditu, esaterako, hizkuntza errazagoak eta zailagoak, handiak eta txikiak, globalak eta partikularrak, komunikazio eta identitate hizkuntzak, aberatsak eta pobreak, primitiboak eta modernoak, konplexuak eta sinpleak, politak eta zatarrak, … Horrez gain, Mourek linguistikaren eurozentrismoaz ere egiten du berba. Eta aniztasunaz, eta hizkuntzen heriotzaz (edo metafora biologizista horretaz), eta hizkuntzak salbatzeaz, eta abarrez ere aritzen da. Baina, seguruenik, onena izango da liburua bera irakurtzea, ezta?